Gm. Dubienka. Ocalili cenne dzieła prawosławnego kultu

Obiekt murowanej cerkwi prawosławnej to jeden z najcenniejszych zabytków, jakie znajduje się obecnie na terenie gminy Dubienka. Budynek został wzniesiony w latach 1886-1905 w stylu bizantyjsko-rosyjskim.

- Polichromia ścienna z początków XX w., która pokrywała od początku sklepienie cerkwi, stanowi historyczny element wystroju świątyni. Dzisiaj zachowany tylko częściowo. Warto zaznaczyć, że cerkiew została zamknięta jako obiekt kultu w 1945 r. i przez kilkadziesiąt lat pełniła funkcję magazynu m.in. nawozów sztucznych, a jej wnętrze stopniowo niszczało. Próba uratowania cerkwi przed całkowitą destrukcją została podjęta w latach 80. XX wieku – wyjaśnia kierownik chełmskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie Paweł Wira. 

W czasie prac, które przeprowadzono 40 lat temu, udało się zdjąć ze sklepienia cerkwi szczątkowo zachowane fragmenty dekoracji malarskiej oraz oryginalną warstwą tynku nośnego. Tak zwane transfery złożono na chórze cerkwi w Wojsławicach, a następnie zostały one przeniesione do pobliskiej dzwonnicy cerkiewnej. Rozpoczęte wówczas prace remontowe cerkwi zostały przerwane ze względu na braku funduszy. Założone przed laty prace remontowe udało się ukończyć dopiero w 2022 roku. 

- Dokonany przed laty przegląd polichromii wykazał, że aby można było je ocalić przed degradacją, konieczne jest ich rozłożenie i wykonanie stabilnego „odwrocia”. Ten zabieg pozwoliłoby na eksponowanie transferów zarówno w formie malarstwa sztalugowego, jak i zamontowanie na sklepieniu cerkwi – dodaje kierownik Wira.

W zakresie prac konserwatorskich ujęto między innymi przeprowadzenie zachowawczej konserwacji technicznej, bez opracowania estetycznego (punktowania), który to zabieg zostanie przeprowadzony po ustaleniu miejsca i sposobu ekspozycji transferów. 

- Zabiegom konserwatorskim poddano w sumie 21 fragmentów transferów. Prace rozpoczęto od delikatnego rozłożenia wszystkich elementów na stabilnym, równym podłożu oraz inwentaryzacji w formie rysunkowej i fotograficznej stanu zachowania. Wyrównano powierzchnie „odwrocia”, wypoziomowano i wykonano podłoże zastępcze. Po opracowaniu estetycznym "odwrocia" transfery odwrócono i zdjęto zabezpieczenia z lica. Wykonano też korektę: uzupełniono kity i wyrównano powierzchnię malowideł. W tej formie zostały przygotowane do ewentualnego kolejnego etapu prac konserwatorskich: punktowania i rekonstrukcji warstwy malarskiej – podsumowuje zakończony właśnie etap prac Paweł Wira.

Zabezpieczone fragmenty polichromii zostaną umieszczone we wnętrzu cerkwi wiosną przyszłego roku i będą eksponowane jako element pierwotnego wystroju świątyni. Na ich podstawie zostaną w przyszłości odtworzone polichromie. 

Czytaj także:

• Gm. Leśniowice. Plan ogólny zastąpi studium
• Gm. Dubienka. Nastąpił przełom. Pod detektorami „zabrzęczały” orły
• Gm. Dubienka. Powoli rozświetlają gminę. Także w parku