Chełm walczy ze smogiem. Kontrola: działania są, ale efektów wciąż brak

Jednym z głównych narzędzi walki ze smogiem w Chełmie jest program „Czyste Powietrze”, który wspiera mieszkańców w wymianie źródeł ciepła. Jak wynika z protokołu kontroli, w 2024 roku złożono 313 wniosków, a zrealizowano 219 inwestycji o wartości ponad 5,5 mln zł. Rok później liczba wniosków spadła do 63, przy 118 realizacjach i wypłatach na poziomie ok. 3,7 mln zł

Mimo że program funkcjonuje prawidłowo, kontrolujący wskazują na jego ograniczenia. Proces inwestycyjny jest długotrwały – może trwać nawet do trzech lat – a skala wsparcia nie odpowiada rzeczywistym potrzebom miasta.

„Kopciuchy” wciąż dominują

Kluczowym problemem pozostaje struktura ogrzewania w Chełmie. Choć około 42 proc. budynków korzysta z sieci ciepłowniczej, a ponad 20 proc. z gazu, znacząca część mieszkańców nadal używa przestarzałych pieców na paliwa stałe

Co więcej, wiele z tych urządzeń nie spełnia obowiązujących norm emisyjnych. To właśnie one odpowiadają za największą część zanieczyszczeń powietrza w sezonie grzewczym.

Kontrole są, ale głównie po zgłoszeniach

Miasto prowadzi działania kontrolne, zarówno poprzez urzędników, jak i Straż Miejską. W 2025 roku liczba kontroli wzrosła, a funkcjonariusze korzystali m.in. z dronów do monitorowania emisji z kominów. W wyniku działań nakładano mandaty, udzielano pouczeń i kierowano sprawy do sądu

Jednak – jak wskazano w protokole – działania te mają w dużej mierze charakter interwencyjny i nie stanowią systemowego rozwiązania problemu.

Zielone inicjatywy i transport – kroki w dobrą stronę

Miasto podejmuje także działania proekologiczne, takie jak nasadzenia drzew i krzewów czy rozwój transportu niskoemisyjnego. W 2025 roku posadzono ponad 300 drzew i setki krzewów, a Chełm rozwija system roweru miejskiego i inwestuje w ekologiczny tabor autobusowy.

Kontrolujący podkreślają jednak, że tego typu działania mają charakter uzupełniający i nie rozwiążą problemu smogu bez zdecydowanej modernizacji systemów ogrzewania.

Najważniejsze: powietrze bez poprawy

Najbardziej niepokojący wniosek kontroli dotyczy efektów. Analiza danych za lata 2024–2025 nie wykazała trwałej poprawy jakości powietrza w Chełmie.

W sezonie zimowym nadal występują wysokie stężenia zanieczyszczeń, a epizody smogowe mają charakter powtarzalny

Jak wskazano w dokumencie, głównym źródłem problemu pozostaje tzw. niska emisja z indywidualnych systemów grzewczych.

Miasto działa zgodnie z prawem, ale to za mało

Komisja Rewizyjna nie stwierdziła nieprawidłowości w działaniach miasta. Oznacza to, że samorząd realizuje swoje obowiązki zgodnie z przepisami.

Jednocześnie kontrolujący jasno wskazują, że obecne działania są niewystarczające, by skutecznie poprawić jakość powietrza.

Co dalej? Potrzebne mocniejsze działania

W raporcie nie ograniczono się jedynie do diagnozy problemu, ale wskazano również konkretne kierunki działań na przyszłość. Komisja podkreśla konieczność wzmocnienia lokalnej polityki antysmogowej – przede wszystkim poprzez uruchomienie miejskich programów dopłat, które uzupełniałyby wsparcie krajowe. Zwrócono także uwagę na potrzebę lepszego ukierunkowania działań, tak aby koncentrowały się na obszarach o największym poziomie zanieczyszczeń, oraz na konieczność systematycznego monitorowania efektów podejmowanych inicjatyw.

Jak wskazano w protokole, „niezbędne jest zwiększenie skuteczności działań poprzez ich lepsze ukierunkowanie oraz wprowadzenie mechanizmów pozwalających na bieżącą ocenę osiąganych efektów”

Czytaj także: