Gm. Izbica. Pałac w Stryjowie to zapomniany zabytek? Właściciele mieszkają za oceanem, a gmina jest bezsilna

Własność prywatna i związane z nią ograniczenia

Burmistrz miasta i gminy Izbica Jerzy Lewczuk przyznaje, że obiekt mógłby stać się interesującą atrakcją turystyczną dla mieszkańców oraz gości, jednak w obecnej sytuacji urząd nie wiele może zrobić. 

- Pałac nie jest naszą własnością. Został kiedyś sprzedany, jeszcze za poprzednich władz, a dziś należy do prywatnych właścicieli – rodziny, która mieszka prawdopodobnie w Stanach Zjednoczonych. Mamy dane z ewidencji gruntów, ale kontakt z nimi jest bardzo utrudniony - tłumaczył nam burmistrz Lewczuk. 

Jak wynika z relacji, nieruchomość niegdyś przeszła w ręce banku, a następnie trafiła do obecnych właścicieli.

- Bank sprzedał ten majątek, a nabyła go ta rodzina. Od tego czasu nikt nie prowadził tam żadnych prac. Po pożarze i zawaleniu się części konstrukcji to, co zostało, jest w bardzo kiepskim stanie – mówi włodarz Izbicy. 

Historia, która zasługuje na pamięć

Pałac w Stryjowie był też tematem rozmowy na antenie Radia Bon Ton Jana Zielińskiego z Wojciechem Werusem, przedstawicielem Stowarzyszenia Historyczno-Poszukiwawczego „Wolica”.

- To obiekt zapomniany, ale z niezwykle ciekawą historią. Pałac należał do Feliksa i Zofii Smorczewskich. Powstał na początku XIX wieku jako dwór, który później rozbudowano i otoczono romantycznym ogrodem. Smorczewscy włożyli ogrom pracy i serca w to miejsce. Feliks był artystą – rzeźbiarzem i malarzem, a jego dzieła zdobiły pałac - wyjaśniał na antenie Werus. 

Wojciech Werus przypomniał, że majątek przechodził burzliwe losy.

- Podczas I wojny światowej został zdewastowany przez wojska carskie. Smorczewscy wyjechali wówczas do Francji, ale po wojnie wrócili i próbowali go odbudować. Niestety, II wojna światowa przyniosła kolejne zniszczenia. Po niej w pałacu mieściła się szkoła, później – po 1990 roku – zdecydowano o sprzedaży majątku, co spotkało się z dużym sprzeciwem mieszkańców.

Jak wspominał gość Radia Bon Ton, przez krótki czas pałac należał do znanej firmy z branży cukierniczej, która chciała przekształcić go w ośrodek konferencyjny. 

- Szybko jednak okazało się, że koszty są ogromne. Później nieruchomość trafiła do prywatnych właścicieli i od tego czasu popada w ruinę - mówił Werus. 

Na elewacji pałacu do dziś widnieje ryngraf z herbem Rawicz, jedyny zachowany symbol dawnych właścicieli.

 - To właściwie jedyny punkt, po którym można poznać, że to była siedziba Smorczewskich. Chciałem, by konserwator zabezpieczył ten element, ale problemem był brak kontaktu z właścicielami. Nawet nie mógł ustalić ich adresu - dodał Werus. 

Cała rozmowa dostępna jest poniżej: 

Naszej redakcji udało się skontaktować z członkami rodziny obecnych właścicieli pałacu. Osoba, z którą rozmawialiśmy, potwierdziła jedynie, że właściciele rzeczywiście mieszkają w Stanach Zjednoczonych. Nie udzieliła jednak żadnych szczegółowych informacji dotyczących planów wobec nieruchomości. 

Poszukiwania śladów przeszłości

Mimo fatalnego stanu pałacu, jest szansa, że pamięć o jego historii zostanie ocalona. Na stronie miasta i gminy Izbica pojawił się komunikat o poszukiwaniu materiałów dotyczących rodziny Smorczewskich i pałacu w Stryjowie.

„Trwają prace nad przygotowaniem video-reportażu poświęconego rodzinie Smorczewskich herbu Rawicz oraz zespołowi pałacowo-parkowemu w Stryjowie. Projekt realizuje ekipa portalu historyczno-eksploracyjnego Radioaktywny.pl, która zwróciła się do gminy o pomoc w pozyskaniu informacji i materiałów historycznych.”

Samorząd zachęca mieszkańców, lokalnych pasjonatów historii i dawnych uczniów szkoły działającej w pałacu w latach 1952–1984 do dzielenia się wspomnieniami, zdjęciami czy dokumentami. Szczegóły znajdują się na profilu gminy w mediach społecznościowych. 

Czytaj także: