Archeolodzy zamiast drogowców na S17. Odkryto słowiańską osadę sprzed tysiąca lat! [ZDJĘCIA]

Stanowisko Tarnawatka-Tartak, położone na trasie przyszłej drogi ekspresowej S17 Piaski-Hrebenne, znane było archeologom od lat 80. XX wieku. W 1984 r. podczas badań powierzchniowych realizowanych w ramach programu Archeologiczne Zdjęcie Polski na jego powierzchni odnaleziono 21 fragmentów ceramiki datowanej na VIII-X wiek. Upłynęło 40 lat i dopiero teraz, dzięki szeroko zakrojonym ratowniczym badaniom wykopaliskowym, rozpoczętym jesienią 2024 roku, archeolodzy odkrywają prawdziwą wartość tego miejsca. 

Poniżej galeria zdjęć z miejsca badań archeologicznych:

Prace archeologiczne zlecił inwestorowi, czyli Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oddział Lublin, urząd konserwatorski. To dlatego, że obszar stanowiska "przecina" planowana do budowy droga ekspresowa S17. Ekspresówka łączy już Warszawę z Lublinem, a w przyszłości ma umożliwić szybki dojazd do Zamościa i dalej przez obwodnicę Tomaszowa Lubelskiego aż do Lwowa. 

Ten liczący w sumie ponad 320 km odcinek (wraz z wspólnym przebiegiem S12) będzie pełnił ważną rolę w ruchu wewnętrznym i międzynarodowym. GDDKiA chce rozpocząć budowę trzech kolejnych odcinków S17 na południe od Zamościa w kierunku Hrebennego, o łącznej długości ok. 47 km, jeszcze w tym roku. Zanim jednak przyjdzie pora na budowlańców, GDDKiA musi dopiąć wszystkich formalności, a badacze (firma archeologiczna APB Thor Sp. z o.o. z Gniezna, działająca na zlecenie GDDKiA) muszą dokończyć swoje zadanie. Ich odkrycia już mają ogromne znaczenie historyczne.  

Pod drogą – historia sprzed wieków

Pracami archeologicznymi kieruje Agnieszka Mazurek. Pierwotnie planowano przebadać 32 ary, lecz szybko okazało się, że stanowisko ma znacznie większy zasięg. Obszar badań powiększono do 181 arów, aby uchronić cenne zabytki przed zniszczeniem w trakcie przyszłych robót budowlanych. 

Dotychczas odkryto ponad 300 obiektów o różnym charakterze – od domostw, przez jamy gospodarcze, po ślady po słupach. Wiele z nich datowane są na okres wczesnego średniowiecza, ale archeolodzy natrafili również na pozostałości starsze, sięgające epoki brązu.

Słowiańska osada i „wannowate” tajemnice

Najciekawszymi znaleziskami są tzw. obiekty „wannowate” – zagadkowe, podłużne konstrukcje z ciemnym wypełnieniem, zawierającym fragmenty ceramiki, polepy oraz węgle drzewne. Zdaniem archeologów, mogą to być relikty intensywnej działalności gospodarczej prowadzonej przez mieszkańców osady między X a XIII wiekiem.

Łącznie z terenu wykopalisk pozyskano już ponad 5000 zabytków ruchomych. Są to m.in. fragmenty naczyń ceramicznych, wyroby krzemienne oraz różnorodne przedmioty metalowe.

W ocenie Dariusza Kopciowskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie: "Odkrycie potwierdza istnienie dobrze zorganizowanej, długotrwałej osady słowiańskiej, która funkcjonowała w rejonie obecnego Wieprzowa przez co najmniej trzy stulecia. To wyjątkowe znalezisko dla regionu i dla całego kraju.”.