Region. Ponad 28 mln zł na ochronę przyrody na Lubelszczyźnie. Wsparcie także dla rezerwatu pod Chełmem

Łączna wartość czterech przedsięwzięć przekracza 30 mln zł, a przyznane dofinansowanie z Funduszy Europejskich wynosi ponad 28 mln zł. Umowy w tej sprawie zostały wręczone 9 listopada 2026 roku w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubelskiego.

Umowy o dofinansowanie podpisali przedstawiciele samorządu województwa. W wydarzeniu uczestniczyli marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski oraz wicemarszałkowie Piotr Breś i Marek Wojciechowski. Środki pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, w ramach działań 3.9 i 3.10. Wsparcie obejmie cztery projekty, których wspólnym celem jest ochrona bioróżnorodności oraz zagrożonych gatunków fauny i flory.

- Wszystkie projekty, na których realizację zostały wręczone dziś umowy o dofinansowanie, dotyczą ochrony bioróżnorodności i zagrożonych gatunków unikalnej fauny i flory naszego regionu. Dbając o przetrwanie pojedynczych gatunków - od zagrożonych roślin, przez różne gatunki ptaków, aż po potężne żubry - dbamy o stabilność świata, w którym sami żyjemy - podkreślił w czasie spotkania marszałek Jarosław Stawiarski.

Jednym z przedsięwzięć, które mają znaczenie również dla mieszkańców powiatu chełmskiego, jest projekt Lubelskiego Towarzystwa Ornitologicznego. Zakłada on ochronę cennych siedlisk przyrodniczych, w tym muraw kserotermicznych w rezerwacie Żmudź.

Rezerwat Żmudź i Machnowska Góra. Owce pomogą chronić cenne murawy

Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne pozyskało ponad 3,3 mln zł dofinansowania unijnego na realizację projektu „Czynna ochrona rzadkich gatunków zwierząt i roślin na Lubelszczyźnie”. Całkowita wartość przedsięwzięcia przekracza 3,5 mln zł. Działania obejmą m.in. murawy kserotermiczne, czyli ciepłolubne zbiorowiska traw i roślin zielnych o charakterze stepowym. Takie siedliska występują na obszarach o specyficznych warunkach przyrodniczych i są miejscem występowania wielu rzadkich gatunków. Projekt obejmie m.in. rezerwat przyrody Żmudź, Machnowską Górę oraz obszary Natura 2000 Żmudź i Żurawce.

Szczególne znaczenie ma rezerwat Żmudź, położony około kilometra od miejscowości o tej samej nazwie, na krawędzi Działów Grabowieckich. Obejmuje on kredowe zbocze zbudowane z opoki i margli. Występują tam 122 gatunki roślin naczyniowych, w tym siedem objętych ochroną ścisłą. Teren rezerwatu wyróżnia się bogactwem flory. Znajduje się tam najbogatsze w Polsce stanowisko lnu złocistego. Występują również m.in. miłek wiosenny, zawilec wielkokwiatowy, goryczka krzyżowa, powojnik prosty i buławnik wielkokwiatowy. Na obszarze rezerwatu znajduje się także historyczny cmentarz jeńców radzieckich z okresu II wojny światowej.

Drugim ważnym obszarem objętym działaniami będzie Machnowska Góra. Wzniesienie położone w pobliżu Machnowa Starego, w gminie Lubycza Królewska, osiąga wysokość 294 m n.p.m. Znajduje się tam rezerwat przyrody z cenną roślinnością kserotermiczną, storczykami oraz rzadkim ssakiem - smużką stepową. W ramach projektu zaplanowano usunięcie niepożądanych zadrzewień i zakrzewień na powierzchni 14 hektarów. Ma to ograniczyć zarastanie muraw i umożliwić zachowanie siedlisk charakterystycznych dla tych terenów. Ważnym elementem będzie również ekstensywny wypas owiec, który pomoże utrzymać otwarty charakter muraw kserotermicznych.

Ochroną i monitoringiem zostaną objęte także rzadkie ptaki strefowe. Działania będą dotyczyć m.in. bielika, orlika krzykliwego, orlika grubodziobego, gadożera, puchacza, puszczyka mszarnego, bociana czarnego i kani rudej. Łącznie projekt obejmie ponad 36 hektarów cennych siedlisk. W Okunince ma natomiast powstać specjalistyczne zaplecze techniczne potrzebne do prowadzenia zaplanowanych działań.

Żubry w Lasach Janowskich. Powstanie nowa hodowla zagrodowa

Największym przedsięwzięciem spośród czterech projektów jest inwestycja Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych. Jej wartość wynosi blisko 21 mln zł, z czego ponad 19 mln zł stanowi dofinansowanie unijne. Środki zostaną przeznaczone na utworzenie hodowli zagrodowej żubra na terenie Ostoi Konika Biłgorajskiego w Parku Krajobrazowym „Lasy Janowskie”.

Obecnie na tym terenie żyje wolnościowe stado liczące 15 żubrów. Jak wskazano w założeniach projektu, jednym z zagrożeń dla jego dalszego funkcjonowania jest chów wsobny, czyli kojarzenie ze sobą blisko spokrewnionych osobników. W ramach inwestycji powstanie zagroda dla zwierząt oraz obiekt kwarantannowy wyposażony w odłownię. Zaplanowano również budowę zaplecza techniczno-gospodarczego, stacji monitoringu i obsługi weterynaryjnej. Projekt przewiduje także platformę widokową, z której będą mogli korzystać turyści i osoby zainteresowane obserwacją przyrody.

Żubry zostaną wyposażone w mikroczipy umożliwiające ich identyfikację i monitoring. Teren hodowli będzie zabezpieczony przy użyciu ogrodzeń z elektrycznymi pastuchami.

Zalew w Krasnobrodzie. Działania mają ograniczyć zakwity sinic

Kolejnym beneficjentem unijnego wsparcia jest gmina Krasnobród. Samorząd otrzyma prawie 4,7 mln zł dofinansowania na projekt o całkowitej wartości około 5 mln zł. Przedsięwzięcie dotyczy zalewu na rzece Wieprz, który powstał w 1974 roku i stanowi jeden z charakterystycznych elementów krajobrazu Krasnobrodu. Zbiornik znajduje się na terenie Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego, a planowane działania obejmą obszar około 17 hektarów wód.

Głównym celem inwestycji jest ograniczenie eutrofizacji, czyli procesu nadmiernego wzbogacania wód w substancje odżywcze, który może prowadzić do pogorszenia ich jakości i zakwitów sinic. W tym celu wokół zbiornika zostaną zamontowane systemy napowietrzania wody wykorzystujące mikropęcherzyki. Planowane jest również zastosowanie preparatów mikrobiologicznych wspomagających rozkład osadów. Uzupełnieniem tych działań będą pływające strefy hydrofitowe, czyli specjalne konstrukcje z roślinnością wodną wspierającą naturalne procesy oczyszczania wody.

UMCS przygotuje nową Czerwoną Księgę Roślin Regionu

Czwarty projekt będzie realizowany przez Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Jego wartość przekracza 850 tys. zł, a dofinansowanie unijne wynosi prawie 808 tys. zł. Naukowcy zajmą się ochroną zagrożonych gatunków roślin, rozbudową kolekcji oraz banku nasion w Ogrodzie Botanicznym UMCS. Projekt przewiduje również modernizację siedlisk kserotermicznych i działania ograniczające występowanie gatunków inwazyjnych, w tym klonu jesionolistnego i nawłoci późnej.

Istotnym elementem przedsięwzięcia będzie wzmacnianie populacji najrzadszych gatunków w ich naturalnym środowisku. Działania obejmą m.in. żmijowca czerwonego, kosaćca bezlistnego oraz ostnicę Jana. W ramach projektu opracowana i opublikowana zostanie także aktualna Czerwona Księga Roślin Regionu, zawierająca informacje o zagrożonych gatunkach występujących na tym obszarze.

Czytaj także:

• Ile zarabiają mieszkańcy Chełma i okolic? Jedna z gmin zaskakuje
• W Chełmie zainaugurowano działalność Klubu Odpowiedzialnego Biznesu [ZDJĘCIA]
• 91-metrowy komin powstanie w Srebrzyszczu? Jest decyzja dla inwestycji Cemexu
• Polska buduje coraz więcej, ale co z Chełmem? Mieszkalnictwo pod lupą