Arka na kursie ku równym szansom. W Chełmie otwarto centrum, które ma wesprzeć wiejskie szkoły

Bezpieczna przystań i odpowiedzialność za wspólny kurs

Konferencję rozpoczęła prezentacja filmu oraz wystąpienie przedstawicielki organu prowadzącego wszystkie placówki „Arka” na terenie miasta. W swoim przemówieniu prezes spółki Integral Arka Anna Łopąg odwołała się do wieloletnich doświadczeń w prowadzeniu placówek edukacyjnych i podkreśliła, że edukacja włączająca nie jest dla organizacji nowym obszarem działalności.

- Dzisiejsza inauguracja to nie tylko kolejny rozdział w kalendarzu. To moment, w którym jako organ prowadzący pragniemy wyraźnie zadeklarować, jakie wartości będą kompasem dla naszych działań w najbliższych latach. Współczesna edukacja włączająca stawia przed szkołami ogólnodostępnymi ogromne wyzwania. Jednak dla nas tematyka nie jest obca. Od lat z sukcesem prowadzimy placówki edukacyjne - Arka, Arka Przyszłości, Arka Nasz Dom, w których każdego dnia uczą się, bawią i rozwijają dzieci o różnym stopniu rozwoju. To bogate codzienne doświadczenie pokazało, że inkluzja to nie tylko teoretyczny postulat, ale to jest żywa praktyka - podkreśliła prezes Łopąg.

W wystąpieniu pojawiła się również metafora bezpiecznej przystani. Przedstawicielka organu prowadzącego wskazała, że placówki powinny być przestrzenią akceptacji i bezpieczeństwa zarówno dla dzieci, jak i ich rodziców oraz nauczycieli. Jako przykład dotychczasowych działań przywołała ogród sensoryczny działający przy placówce Arka Przyszłości.

- Chcemy, aby nasze placówki stały się dla każdego dziecka, rodzica i nauczyciela, prawdziwą, bezpieczną przystanią. Przystanią, do której zawija się nie tylko po to, by schronić się przed burzą, ale przede wszystkim po to, by zyskać poczucie bezpieczeństwa, ale też zregenerować siły czy precyzyjnie zaplanować dalszy kurs. Doskonałym, namacalnym przykładem takiej bezpiecznej przystani w naszej codziennej praktyce jest nasz ogród sensoryczny. To wyjątkowe miejsce, w którym nauka przenika się z terapią, a natura stymuluje rozwój wszystkich zmysłów naszych podopiecznych - dodała. 

Zadeklarowała także odpowiedzialność za organizacyjne i materialne zaplecze nowego centrum. Jednym z priorytetów jest wyposażenie wypożyczalni specjalistycznego sprzętu, technologii asystujących i pomocy dydaktycznych.

- Nie zamierzamy być biernym obserwatorem tych procesów. Przyjmujemy na siebie pełną odpowiedzialność armatora. Dobry armator nie tylko dba o stan techniczny floty, ale przede wszystkim troszczy się o ludzi i o pasażerów. Naszą odpowiedzialnością jest wyposażenie państwa w odpowiednie narzędzia. Dlatego z dumą z tego miejsca chcę podkreślić, że jesteśmy obecnie na kluczowym etapie intensywnego wyposażania naszej wypożyczalni sprzętu specjalistycznego, technologii asystujących i pomocy dydaktycznych - zauważyła prezes zarządu spółki Integral Arka. 

Jak zapowiedziano, zgromadzone wyposażenie ma być udostępniane nauczycielom i specjalistom bezpłatnie. 

Małe gminy, duże wyzwania. Wójt Białopola o potrzebach wiejskich szkół

Istotnym punktem inauguracji było wystąpienie wójt gminy Białopole Anety Radomskiej, zatytułowane „Dostępność bez granic - perspektywa samorządowa i potrzeba wsparcia SCWEW w strukturach gminnych”. Przedstawicielka samorządu zwróciła uwagę na szczególne trudności, z jakimi mierzą się niewielkie gminy wiejskie. Wśród nich wymieniła ograniczone możliwości finansowe, brak dostępu do wszystkich potrzebnych specjalistów oraz konieczność godzenia wielu zadań inwestycyjnych i społecznych.

- Dla nas to bardzo ważna inicjatywa, bo dotyczy spraw, które powinny być ważne dla każdego samorządu, czyli zapewnienia dzieciom jak najlepszych warunków do nauki, do rozwoju i do funkcjonowania wśród rówieśników. Ale dziś chciałabym spojrzeć na edukację włączającą troszkę z innej perspektywy, bo z perspektywy małej wiejskiej gminy i codziennych wyzwań, przed którymi stoimy - zaznaczyła tytułem wstępu. 

Wójt Radomska podkreśliła, że zapewnienie odpowiedniego wsparcia dzieciom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi jest w małych samorządach szczególnie wymagającym zadaniem.

- W małych gminach nie zawsze jest to łatwe, a wręcz można powiedzieć, że jest to zawsze bardzo trudne. Nie mamy na miejscu wszystkich specjalistów, nie mamy na miejscu instytucji, które mogłyby i szybko i kompleksowo zareagować. Niestety, mała gmina, wiele potrzeb, pieniędzy w budżecie oczywiście nie wystarcza na wszystko i musimy po prostu ustalać priorytety. Wszyscy wiemy, są drogi, wodociągi, oświetlenie i wszelkie inwestycje, które służą dużej liczbie mieszkańców. I nie ukrywam, że w takiej codziennej naszej praktyce samorządowej takie zadania często wygrywają z potrzebami, które dotyczą pojedynczych jednostek albo niewielkich grup - opowiedziała o niektórych bolączkach małych samorządów włodarz gminy Białopole. 

Gmina Białopole prowadzi obecnie jedną placówkę oświatową Publiczną Szkołę Podstawową w Białopolu. Objęcie jej wsparciem SCWEW ma pomóc w ograniczaniu barier w dostępie do specjalistycznej pomocy. Wójt wskazała również, jak sama będzie oceniać efekty projektu. Jej zdaniem najważniejsza nie będzie liczba przeprowadzonych szkoleń czy konsultacji, lecz rzeczywista zmiana w codziennym funkcjonowaniu dzieci i nauczycieli.

- Chciałabym, żeby każde dziecko miało odpowiednie warunki do rozwoju. Coraz częściej rozumiemy, że te dzieci, które mają trudności, nie potrzebują oceniania, one nie potrzebują takiego etykietowania, one potrzebują po prostu zrozumienia i dobrania odpowiednich narzędzi. Nasza Publiczna Szkoła Podstawowa w Białopolu została objęta wsparciem z SCWEW. Dla mnie miarą powodzenia tego projektu nie będzie ilość przeprowadzonych szkoleń i konsultacji. Dla mnie najważniejsze będzie to, czy dzięki tym naszym działaniom projektowym chociaż jedno dziecko otrzyma pomoc, której dotychczas nie mogło otrzymać, albo chociaż jeden nauczyciel poczuje się pewniej w swojej pracy -  oceniła wójt. 

ORE: "Różnorodność jest codziennością polskiej szkoły"

Perspektywę ogólnopolską przedstawiła Katarzyna Nowakowska, wicedyrektor Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE), która uczestniczyła w konferencji online. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że uruchamianie kolejnych Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą oznacza przechodzenie od założeń i deklaracji do konkretnych działań w lokalnych społecznościach.

- Uruchomienie kolejnego z SCWEW pokazuje, że edukacja przestaje być jedynie ideą czy postulatem. Staje się konkretnym działaniem realizowanym w lokalnym środowisku, przedszkolach, szkołach, placówkach, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, a przede wszystkim w codziennej pracy nauczycieli i specjalistów - zauważyła specjalistka. 

Wicedyrektor ORE zaznaczyła, że zadaniem SCWEW nie jest zastępowanie istniejących instytucji, ale łączenie ich potencjału i ułatwianie współpracy. Zwróciła przy tym uwagę na coraz większe zróżnicowanie potrzeb uczniów w polskich szkołach.

- SCWEW nie zastępuje przedszkola, szkoły, poradni psychologiczno-pedagogicznej ani innych instytucji. Jego zadaniem jest łączenie zasobów tych instytucji, inicjowanie współpracy i wspieranie w poszukiwaniu rozwiązań dostosowanych do potrzeb dzieci. Współczesna klasa jest klasą zróżnicowaną. Spotykają się w niej uczniowie o różnych możliwościach, potrzebach, doświadczeniach. Są wśród nich dzieci z niepełnosprawnościami, uczniowie neuroróżnorodni, szczególnie uzdolnieni, doświadczający kryzysów psychicznych, trudności rodzinnych lub adaptacyjnych, a także uczniowie z doświadczeniem migracji. Różnorodność nie jest sytuacją wyjątkową. Jest codziennością polskiej szkoły - przekazała słuchaczom szefowa Ośrodka Rozwoju Edukacji. 

Katarzyna Nowakowska wyjaśniła również, że edukacja włączająca nie oznacza jednakowego sposobu nauczania wszystkich uczniów. Jej podstawą ma być zapewnienie każdemu dziecku możliwości uczestnictwa w życiu szkolnym i rozwoju zgodnie z indywidualnymi potrzebami.

- Edukacja włączająca nie oznacza, że wszystkie dzieci, wszyscy uczniowie mają robić dokładnie to samo w tym samym czasie i w taki sam sposób. Oznacza natomiast, że każdy powinien mieć możliwość uczestniczenia, rozwijania się, uczenia samodzielności, doświadczania przynależności do społeczności. Z satysfakcją ogłaszam rozpoczęcie działalności Specjalistycznego Centrum Wspierającego Edukację Włączającą. Niech będzie ono miejscem współpracy, profesjonalnego wsparcia i mądrej zmiany - zauważyła.

Pięć szkół z regionu otrzyma specjalistyczne wsparcie

Najważniejszym praktycznym wymiarem działalności SCWEW ARKA Chełm będzie współpraca z pięcioma wiejskimi szkołami partnerskimi. Wsparciem objęto placówki szkolne w Białopolu, Kamieniu, Strachosławiu, Dorohusku i Świerżach. Zakres oferowanej pomocy obejmuje między innymi konsultacje dla nauczycieli i rodziców, wsparcie specjalistyczne, diagnozę funkcjonalną, spotkania rad pedagogicznych oraz możliwość korzystania z wyposażenia wypożyczalni pomocy dydaktycznych. Szczegóły przedstawiła Albina Pudłowska, ekspertka SCWEW oraz diagnostka dzieci z autyzmem i niedosłuchem.

- Główną ideą naszego wydarzenia jest pokazanie tego, że wszystkie dzieci, niezależnie od swoich indywidualnych potrzeb, mogą mieć zorganizowaną tak edukację, żeby się odnaleźć, żeby osiągnąć sukces oczywiście na miarę swoich możliwości i potrzeb. Nauczycielom służymy głównie poprzez konsultacje, rady pedagogiczne, porady, grupę wsparcia, od diagnozy funkcjonalnej zaczynając. Mamy też konsultacje dla rodziców. Bardzo często rodzice tacy wymagają wsparcia i ukierunkowania, gdzie mają szukać pomocy - przekazała nam ekspertka. 

Jednym z istotnych elementów projektu będzie bezpłatna wypożyczalnia specjalistycznego sprzętu, który jest często niezbędmny do pracy z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Nauczyciele ze szkół współpracujących mogą wypożyczać ten sprzęt i korzystać u siebie na lekcjach Jak wyjaśniła specjalistka, nie zawsze konieczne są kosztowne i skomplikowane rozwiązania. Czasami poprawę komfortu ucznia może przynieść odpowiednia organizacja przestrzeni lub zastosowanie prostych pomocy.

- Czasem wystarczy przeorganizować klasę (na przykład wyciszyć dzwonki), czy zakupić słuchawki dla dziecka z autyzmem, które mają nadwrażliwość słuchową, żeby uniknąć napadów agresji czy złości - zauważyła Pudłowska. 

W trakcie konferencji zwrócono także uwagę na potrzebę korzystania z wiedzy praktyków oraz uwzględniania problemów związanych ze zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży. Albina Pudłowska odniosła się również do kwestii wyboru formy kształcenia i roli rodziców w podejmowaniu decyzji dotyczących edukacji dziecka.

- U nas jest tak uwarunkowane prawnie, że to rodzic decyduje o tym, czy dziecko będzie objęte i jaką formą kształcenia, w jakiej placówce. Zespół diagnozujący w poradni psychologiczno-pedagogicznej wskazuje najlepszą placówkę, ale to rodzic decyduje - podkreśliła. 

Podczas inauguracji głos zabrała również dyrektor chełmskiej delegatury Kuratorium Oświaty w Lublinie Teresa Mościcka, która podkreśliła społeczne znaczenie rozwijania edukacji włączającej.

- Edukacja włączająca to nie tylko idea, to przede wszystkim szacunek, empatia, współpraca i przekonanie, że każde dziecko zasługuje na swoją szansę. Niech przyświeca nam myśl, że dobra szkoła to taka, w której jest miejsce dla każdego ucznia - przekazała słuchaczom. 

Od neurobiologii po kryzysy psychiczne. Eksperci o wyzwaniach współczesnej edukacji

Uczestnicy konferencji otrzymali okazję, by wziąć udział w cyklu wykładów poświęconych zagadnieniom związanym z rozwojem dzieci, funkcjonowaniem uczniów oraz budowaniem środowiska sprzyjającego edukacji włączającej. Program przedpołudniowy obejmował takie zagadnienia, jak: neurobiologia samoregulacji, strategie budowania przestrzeni włączającej, wpływ modelu rodziny na kondycję psychiczną dziecka czy też wspieranie uczniów w kryzysie psychotraumatologicznym. 

Tematyka wykładów pokazała, że skuteczna edukacja włączająca wymaga spojrzenia na ucznia z różnych perspektyw - uwzględnienia jego potrzeb rozwojowych, emocjonalnych, społecznych i środowiskowych. Po przerwie obiadowej, zaplanowanej pod hasłem „Morskie Opowieści”, odbył się blok „SCWEW w praktyce”, któremu towarzyszył słodki poczęstunek. W tej części programu Elżbieta Krupa, dyrektor Szkoły Specjalnej w Świdniku i liderka tamtejszego SCWEW, wraz z zespołem SCWEW ARKA Chełm zaprezentowała sprawdzone modele funkcjonowania centrów. 

Istotną częścią spotkania był Wielki Panel Dyskusyjny pod hasłem „Równe szanse na horyzoncie”. Debatę moderowała dr Dorota Prysak. W rozmowie uczestniczyli wszyscy prelegenci naukowi, Elżbieta Krupa oraz przedstawiciele organu prowadzącego INTEGRAL ARKA Sp. z o.o. Dyskusja była okazją do skonfrontowania wiedzy eksperckiej z doświadczeniami osób pracujących w szkołach i lokalnych instytucjach. Uczestnicy odpowiadali również na pytania zadawane przez publiczność.

Ostatnim akcentem wydarzenia był występ artystyczny uczniów. Młodzi wykonawcy zaprezentowali piosenkę „Umiemy żyć obok zła”.

Czytaj także:

• Jesienne zmagania Steel Dart Chełm się rozkręcają
• Chełm. Los rozdzielił ich z ukochaną opiekunką. Teraz Pantera i Białas potrzebują pomocy!
• Zmiany w ważnej komisji Rady Powiatu Chełmskiego. Radna dołącza do jej składu
• Chełm. Zmarła dr Renata Kartaszyńska. Była cenioną nauczycielką i pracownikiem naukowym