Joanna Klimek
Wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego to nie tylko prestiżowe wyróżnienie, ale także ważny krok w ochronie i promocji tej unikatowej tradycji. Kraski, od lat obecne w wielkanocnych obrzędach regionu krasnostawskiego, są symbolem rękodzielniczej precyzji i cierpliwości, a ich wykonywanie wymaga nie tylko zdolności manualnych, lecz także znajomości dawnych wzorów i znaczeń.
Charakterystyczna technika drapania polega na ręcznym wydobywaniu wzoru z wcześniej zabarwionej skorupki jajka. Najczęściej barwi się je w naturalnych wywarach, głównie z łupin cebuli, dzięki czemu uzyskują głębokie odcienie czerwieni, brązu i wiśni. Na tak przygotowanej powierzchni twórcy wydrapują cienkie, płynne linie, tworząc motywy geometryczne, solarne, roślinne i religijne. Każda kraska jest niepowtarzalna, a zestawienie jasnych ornamentów z ciemnym tłem nadaje jej wyjątkowy, niemal malarski charakter. Do wykonania krasek używa się prostych, lecz bardzo ostrych narzędzi. Cały proces odbywa się ręcznie, od starannego doboru jaj, przez barwienie, aż po precyzyjne drapanie wzoru. Praca wymaga skupienia i doświadczenia, ponieważ jeden nieostrożny ruch może zniszczyć efekt wielogodzinnych przygotowań.
Tradycja wykonywania krasek przekazywana jest przede wszystkim w rodzinach oraz w ramach lokalnych społeczności. Umiejętności te od pokoleń towarzyszą przygotowaniom do Wielkanocy, a ich nauka często rozpoczyna się już w dzieciństwie. Obecność krasek na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego otwiera nowe możliwości ich popularyzacji i ochrony. To także szansa na wzmocnienie lokalnej tożsamości oraz promocję Krasnegostawu i okolic jako miejsca, w którym żywa tradycja nadal odgrywa ważną rolę w życiu mieszkańców.
- Autorką wniosku o wpis jest pani Małgorzata Bandosz, twórczyni ludowa oraz sołtys z gminy Łopiennik Górny. Wniosek został sporządzony we współpracy z depozytariuszkami tradycji z Krasnegostawu i okolic oraz lokalną społecznością. Podziękowanie kieruję do autorki wniosku oraz osób zaangażowanych w twórczość zdobienia pisanek. Wielka radość i duma dla regionu - powiatu krasnostawskiego - napisał na swoim profilu w mediach społecznościowych wójt gminy Łopiennik Górny Artur Sawa.
Proces przygotowania wniosku trwał kilkanaście miesięcy i wymagał szerokich konsultacji. Do reprezentowania tradycji wybrano trzy depozytariuszki: Annę Krzyżanowską, Sylwię Czaplę oraz Małgorzatę Bandosz, która została odpowiedzialna za opracowanie dokumentacji. Zbierano ankiety, wspomnienia twórców oraz materiały archiwalne, aby wniosek dotyczył wyłącznie krasek charakterystycznych dla powiatu krasnostawskiego. Jak podkreśla Małgorzata Bandosz wpis krasek na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego to przede wszystkim powód do dumy dla całej lokalnej społeczności.
– Dla nas to ogromna radość, że możemy chwalić się tym, co mamy najpiękniejsze w naszej okolicy. To dowód na to, że nasze tradycje są wciąż żywe i od lat kultywowane – zaznacza.
Kraski od dawna stanowią ważny element tożsamości regionu krasnostawskiego. Co roku Krasnostawski Dom Kultury, we współpracy m.in. ze Stowarzyszeniem Twórców Ludowych i innymi instytucjami, organizuje konkursy pisanek, które od lat przyciągają twórców z całego powiatu.
– Te pisanki od wielu, wielu lat były takim znakiem rozpoznawczym naszego regionu – mówi Bandosz.
Zdaniem Małgorzaty Bandosz wpis na listę to także szansa na dalszą promocję i ochronę tej unikatowej umiejętności.
– Ważne jest przekazywanie tej tradycji kolejnym pokoleniom – poprzez warsztaty, spotkania i zachęcanie młodych ludzi do własnoręcznego tworzenia ozdób wielkanocnych. Chciałabym też podkreślić, że ten sukces nie byłby możliwy bez współpracy wielu instytucji miedzy innymi Stowarzyszenia Twórców Ludowych, Krasnostawskiego Domu Kultury oraz Muzeum Regionalnego w Krasnymstawie. Wpis to efekt wspólnej pracy i stał się impulsem do dalszej ochrony, promocji i przekazywania tej unikatowej umiejętności kolejnym pokoleniom – zaznacza.
Napisz komentarz
Komentarze