97 lat temu wmurowano kamień węgielny pod chełmski Gmach

W akcie erekcyjnym wymieniono nazwiska najwyższych ówczesnych władz państwowych: prezydenta Ignacego Mościckiego, marszałka Józefa Piłsudskiego – pełniącego wówczas funkcję ministra spraw wojskowych – oraz prezydenta Chełma Stanisława Gutta. Autorem projektu był architekt Henryk Gay, a nadzór nad realizacją powierzono Zygmuntowi Mianowskiemu, naczelnikowi budowy. Początkowo prace prowadziła firma Tor, lecz szybko zastąpiła ją spółka Budeks.

Zgodnie z ówczesnymi założeniami, Osiedle Dyrekcji Kolei Państwowych w Chełmie miało obejmować 156 domów mieszkalnych, ambulatorium, łaźnię oraz sam gmach dyrekcji, przeznaczone dla 740 pracowników. Całość inwestycji wyceniono na 30 milionów złotych, a jej zakończenie planowano na rok 1930.

Budowa postępowała w imponującym tempie – w niespełna dwa lata ukończono 150 domów, co pochłonęło 22 miliony złotych. Jednak surowa zima 1929/1930 roku zatrzymała prace: pękające mury i trudne warunki atmosferyczne zmusiły wykonawców do wstrzymania robót. Swoje zrobiły też działania władz Radomia, które zabiegały o przeniesienie siedziby dyrekcji do swojego miasta. W efekcie inwestycję w Chełmie zamrożono na kilka lat, a budowę wznowiono dopiero w 1938 roku – już w cieniu nadchodzącej wojny.

Dziś Gmach, wzniesiony z wielkim rozmachem i historią pełną zakrętów, pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów Chełma – świadectwem ambitnych planów międzywojennej Polski.

Dwa lata temu rocznicę tego wydarzenia Muzeum Ziemi Chełmskiej uczciło wystawą i katalogiem „Osiedle Dyrekcji Kolei Państwowych w Chełmie”, przybliżając mieszkańcom losy tej niezwykłej inwestycji i ludzi, którzy chcieli uczynić z Chełma ważny punkt na kolejowej mapie kraju.

Czytaj także: