Chełm rezygnuje z inwestycji za 250 mln zł. Z wiaduktu odpada beton, a 170 mln zł dofinansowania przepadnie

Jeszcze w grudniu 2023 roku, kiedy prezydent Chełma Jakub Banaszek podpisywał umowę na inwestycję wartą około 250 mln zł, budowa nowego wiaduktu w ciągu al. Armii Krajowej była jednym z jej najważniejszych elementów. Przedsięwzięcie miało objąć także kompleksową modernizację wielu ulic i stworzenie infrastruktury drogowej związanej z planowanym rozwojem terminala intermodalnego.

Od tamtej pory minęły niemal trzy lata. Część prac wykonano, ale po problemach z pierwszym wykonawcą, rozwiązaniu umowy i ogłoszeniu kolejnego przetargu przyszłość pozostałej części inwestycji stanęła pod znakiem zapytania.

Jak informowaliśmy na początku października, miasto rozważało rezygnację z przedsięwzięcia w dotychczasowym zakresie i osobne poszukiwanie pieniędzy na przebudowę samego wiaduktu. Teraz ten scenariusz stał się rzeczywistością.

Podczas środowej (28 października) sesji Rady Miasta Chełm prezydent Jakub Banaszek poinformował, że samorządu nie stać na kontynuowanie inwestycji. Miasto zamierza skoncentrować się na poszukiwaniu odrębnego finansowania budowy nowego wiaduktu. Problem w tym, że istniejąca konstrukcja już teraz wymaga pilnych działań zabezpieczających.

Z wiaduktu odpada beton. Konieczne działania awaryjne

W odpowiedzi na pytania naszej redakcji Urząd Miasta Chełm poinformował, że 12 października przeprowadzono roczny przegląd wiaduktu w ciągu al. Armii Krajowej. Według magistratu kontrola potwierdziła stabilność konstrukcji i zachowanie jej dotychczasowej nośności. Osoby przeprowadzające przegląd wykluczyły obecnie zagrożenie katastrofą budowlaną. Nie oznacza to jednak, że stan techniczny obiektu nie budzi zastrzeżeń.

– W związku ze stwierdzeniem ubytków betonu zagrażających bezpieczeństwu pod obiektem, Zarządca Drogi nakazał realizację zaleceń w Trybie Awaryjnym (A) – przekazał Kacper Jasyk z Urzędu Miasta Chełm.

Zalecenia pokontrolne przewidują konkretne działania zabezpieczające. Na wiadukcie ma zostać wprowadzone ograniczenie prędkości do 30 km/h. Kierowcy mają zobaczyć również tablice informujące o złym stanie technicznym obiektu.

Z kolei przestrzeń pod wiaduktem ma zostać fizycznie wygrodzona. Oznacza to zakaz ruchu pieszego i parkowania pod filarami. Takie rozwiązanie ma chronić osoby znajdujące się pod konstrukcją przed zagrożeniem związanym z odpadającymi fragmentami betonu. Zaplanowano również skucie luźnego betonu z rygli i wsporników oraz montaż siatek osłonowych.

Miasto zapewnia, że bezpieczeństwo konstrukcyjne wiaduktu jest obecnie zachowane. Jednocześnie konieczność podjęcia działań awaryjnych pokazuje, że stan obiektu wymaga pilnej interwencji.

Co istotne, magistrat przygotowuje się również do zlecenia kolejnej ekspertyzy technicznej. Ma ona uzupełnić dotychczasową ocenę i określić szczegółowe warunki dalszego użytkowania wiaduktu, a także graniczny termin jego eksploatacji.

Oznacza to, że obecnie nie wskazano jeszcze ostatecznej daty, do której obiekt będzie mógł być użytkowany na określonych warunkach.

Miasta nie stać na dokończenie inwestycji

Problemy techniczne wiaduktu zbiegły się z ostatecznym rozstrzygnięciem dotyczącym inwestycji, w ramach której miał powstać jego następca.

Przypomnijmy, że w ogłoszonym w maju kolejnym przetargu najtańsza oferta firmy Duna Polska wyniosła około 257,6 mln zł. Miasto zabezpieczyło na realizację zadania około 223 mln zł. Różnica wynosiła więc 34,6 mln zł. Nie oznaczało to jednak, że całkowity wkład własny samorządu ograniczałby się do tej kwoty.

Z pozyskanego wcześniej dofinansowania w wysokości 196 mln zł, po rozliczeniu wykonanych już prac, pozostało około 170 mln zł. Przy najtańszej ofercie miasto musiałoby zatem wyłożyć z własnych środków ponad 80 mln zł.

Jeszcze przed środową sesją zapytaliśmy magistrat, jakie działania podjęto od momentu otwarcia ofert, aby pozyskać dodatkowe finansowanie, oraz z jakich źródeł miasto próbowało skorzystać.

Nie otrzymaliśmy jednak informacji o konkretnych działaniach czy ich rezultatach. Urząd przekazał jedynie, że zdobycie brakujących pieniędzy nie jest obecnie możliwe.

– Miasto nie ma możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych na pokrycie brakującej kwoty. Dostępne finansowanie obejmuje środki własne miasta oraz dofinansowanie w ramach programu Polski Ład – poinformował Kacper Jasyk.

Wówczas magistrat podkreślał jeszcze, że ostateczna decyzja nie zapadła, a termin związania ofertą upływa 1 grudnia 2026 roku, z możliwością przedłużenia o kolejne 60 dni.

Sytuacja zmieniła się podczas środowych obrad. Prezydent Jakub Banaszek poinformował radnych, że miasta nie stać na wymagany wkład własny i obecnie rezygnuje z kontynuacji zadania. Tym samym wielka inwestycja drogowa, która miała poprawić komunikację w Chełmie i stworzyć zaplecze dla terminala intermodalnego, nie zostanie dokończona w zaplanowanym zakresie.

Co z 170 mln zł z Polskiego Ładu?

Rezygnacja z przedsięwzięcia oznacza również utratę możliwości wykorzystania ogromnego dofinansowania z Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych. Pierwotnie na inwestycję przyznano 196 mln zł. Część pieniędzy wykorzystano na zrealizowane już prace, w tym przebudowę ulic Zawadówka i Włodawskiej.

Pozostała kwota, wynosząca około 170 mln zł, nie będzie mogła zostać przeznaczona wyłącznie na budowę nowego wiaduktu.

Już wcześniej magistrat wyjaśniał naszej redakcji, że przyznane dofinansowanie jest ściśle związane z konkretnym zakresem przedsięwzięcia.

– Nie ma możliwości wyłączenia z niego poszczególnych elementów ani zmniejszenia zakresu inwestycji przy jednoczesnym zachowaniu przyznanego wsparcia – informował urząd.

Oznacza to, że miasto nie mogło zrezygnować z przebudowy części ulic, pozostawić w projekcie wyłącznie wiaduktu i wykorzystać na niego pozostałych pieniędzy.

W związku z decyzją o odstąpieniu od kontynuacji przedsięwzięcia niewykorzystane około 170 mln zł dofinansowania będzie podlegało zwrotowi zgodnie z zasadami programu. Nie chodzi przy tym o zwrot całej pierwotnie przyznanej dotacji ani o konieczność wyłożenia takiej kwoty z bieżących dochodów miasta, lecz o niewykorzystane środki, które nie sfinansują już zaplanowanych prac.

Przed sesją pytaliśmy urząd, ile pieniędzy z przyznanego wsparcia pozostało do wykorzystania. Nie otrzymaliśmy wówczas konkretnej odpowiedzi. Dopiero informacje przedstawione w związku ze środowymi obradami pozwoliły określić skalę niewykorzystanego dofinansowania.

To jeden z najważniejszych skutków rezygnacji z inwestycji. Chełm traci możliwość wykorzystania około 170 mln zł na zapowiadany od lat projekt drogowy. Jednocześnie nadal potrzebuje pieniędzy na budowę nowego wiaduktu, którego stan techniczny wymaga coraz pilniejszej uwagi.

Wiadukt ma być priorytetem. Skąd pieniądze na budowę?

Po rezygnacji z wielkiego przedsięwzięcia samorząd zamierza skoncentrować się na przebudowie wiaduktu w ciągu al. Armii Krajowej. Jak wynika z informacji przedstawionych podczas środowej sesji, miasto będzie poszukiwało na ten cel odrębnego finansowania.

Nie wiadomo jednak, ile miałaby kosztować samodzielna realizacja takiej inwestycji ani kiedy mogłaby się rozpocząć.

Jeszcze przed sesją zapytaliśmy magistrat o aktualny szacunkowy koszt przebudowy samego wiaduktu. Urząd pominął tę kwestię. Nie wskazał również konkretnego źródła finansowania, z którego samorząd mógłby skorzystać.

– Realizacja pozostałych elementów wymagałaby odrębnej analizy możliwości finansowych oraz przygotowania kolejnych działań inwestycyjnych – przekazał przedstawiciel magistratu.

Oznacza to, że także los pozostałych ulic objętych pierwotnym przedsięwzięciem pozostaje niepewny. Ich przebudowa wymagałaby przygotowania osobnych inwestycji i znalezienia na nie pieniędzy.

Nie otrzymaliśmy również protokołu ostatniego przeglądu technicznego wiaduktu, o którego udostępnienie wystąpiliśmy. Dokument pozwoliłby szczegółowo zapoznać się z oceną stanu konstrukcji i wszystkimi zaleceniami dotyczącymi dalszego użytkowania obiektu.

Na razie wiadomo więc, że budowa nowego wiaduktu ma być priorytetem. Nie ma natomiast wskazanego budżetu, zapewnionego finansowania ani terminu rozpoczęcia prac.

Czytaj także: