Chełm. Prezentacja dorobku artystycznego Małgorzaty Kościelak-Królikowskiej w Muzeum Ziemi Chełmskiej

Artystka, urodzona w 1962 roku we Wrocławiu, zmarła w 2021 roku w Warszawie. W swojej działalności artystycznej wykorzystywała ceramikę do realizacji form przestrzennych, zajmowała się również grafiką, malarstwem i tworzeniem instalacji artystycznych. 

– W roku 1991 roku otrzymała stypendium Fullbright'a. To jest stypendium rządu amerykańskiego, który zaprasza osoby uzdolnione z całego świata do rocznej, rzadziej dwuletniej, pracy na terenie Stanów Zjednoczonych w obszarze nauki. Bardzo rzadko zdarza się to stypendium otrzymać artystom, ponieważ jest to generalnie stypendium naukowe. I tutaj właśnie to połączenie sztuki i nauki w twórczości Małgorzaty Kościelak-Królikowskiej miało bardzo duże znaczenie, ponieważ mogła studiować w szkole Instytutu Sztuki w Chicago – mówi Elżbieta Kościelak, właścicielka Galerii Sztuki Współczesnej, a prywatnie siostra artystki. 

Od 1994 roku Małgorzata Kościelak-Królikowska do swoich prac (także wnętrzarskich) włączała elementy rzeczywistości wirtualnej. Ważnym wątkiem w jej twórczości jest projekt Virtual Unism z 2005 roku, będący dialogiem z teorią unizmu Władysława Strzemińskiego. Realizacja ta, wykorzystująca technologię VR i rzeczywistość rozszerzoną, sytuuje autorkę w gronie światowych pionierów sztuki cyfrowej. 

– Wirtualna rzeczywistość istnieje od bardzo dawna, tak gdzieś od końca lat 80, początku lat 90. Natomiast wchodzi dopiero teraz powoli do powszechnego życia. Bardzo niewielu artystów używa tej technologii, w tak zwanej sztuce wysokiej. Na razie traktowana jest troszeczkę tak jak dla dzieci, czyli wykorzystuje się ją do zabawy albo na pokazy. Często też w scenografiach, teatralnych i operowych, wirtualna rzeczywistość jest częściowo angażowana. Natomiast jako materiał do realizacji wizji artystycznej, to do tej pory, pomimo, że minęło 30 lat, od czasów, kiedy weszła ona w użycie, jest bardzo niewielu artystów w Polsce i na świecie którzy z niej korzystają. A ponieważ Małgorzata Kościelak-Królikowska zaczęła eksperymentować z wirtualną rzeczywistością i z hologramami od 1994 roku, to na pewno jest pierwszą polską artystką, która w tym medium się wypowiedziała –  dodaje Elżbieta Kościelak.

Miała wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych w USA, Polsce i innych krajach europejskich. Jej prace znajdują się m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Hünfeld (Niemcy), Fundacji Mammidakis (Kreta, Grecja) oraz Calgary University (Kanada). Artysta ma też powiązania z Chełmem, ponieważ jej działa znajdują się także w kolekcji Muzeum Ziemi Chełmskiej.

– Chełmskie muzeum ma szczególny powód do wspomnienia o autorce tego pokazu. Gosia Kościelak, która w latach 1992-2021 mieszkała na stałe w Chicago w Stanach Zjednoczonych, była dwukrotnie – w 1998 i 1990 roku – gościem i uczestniczką Międzynarodowych Plenerów dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii w Okunince nad Jeziorem Białym. Straciliśmy ją z oczu na wiele lat. Przypomniała nam o sobie tuż przed swoim odejściem. Przysłała nam dar w postaci dzieł będących przykładami mailartu, a stanowiącymi pokłosie przygotowanej i prezentowanej przez nią szeroko wystawy „Hommage a Henryk Stażewski”. Ta wyjątkowo kolorowa grafiki prezentowana na zaproszeniu i plakacie to kadr z jej projekcji VR z 2005 roku – mówi Jagoda Barczyńska, kierownik Działu Sztuki Współczesnej i Galerii 72 Muzeum Ziemi Chełmskiej.

Jej działalność artystyczna skupia się na innowacyjnym podejściu do zjawiska światła i przestrzeni. Warto obejrzeć najnowszą wystawę w Muzeum Ziemi Chełmskiej, żeby zobaczyć jak nawet w czasie życia artystki, ta technologia wirtualnej rzeczywistości się zmieniała i jak ona ją używała do swojej wypowiedzi artystycznej. Jest nie tylko pierwszą artystką, która wykorzystała tą technikę jako materiał swojego dzieła sztuki, ale także przesłała to dzieło na odległość w czasie rzeczywistym, z zachodniej części Stanów Zjednoczonych, z Kalifornii do stanu Illinois, do Uniwersytetu w Chicago.

– Prezentowana wystawa to spotkanie z jej wyjątkową twórczością – łączącą abstrakcję geometryczną, światło i przestrzeń, a także osobistą historię artystki silnie związanej z Polską. Zapraszamy na otwarcie wystawy Małgorzaty Kościelak-Królikowskiej, którą zatytułowaliśmy po prostu "Powrót". Powrót autorki tutaj do tego miejsca, które było jej bliskie – podsumowuje Jagoda Barczyńska.