Czyste Powietrze a lista ZUM – czym jest i co wprowadza?

Czym jest lista ZUM?

Lista ZUM (Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów) to oficjalna baza produktów kwalifikujących się do dofinansowania w programie „Czyste Powietrze”. Jej głównym „opiekunem” jest Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB), a współtworzą ją producenci konkretnych rozwiązań grzewczych oraz inne podmioty upoważnione przez producentów do zgłoszenia materiałów lub urządzeń na listę. Baza ZUM jest stale uzupełniana o nowe rozwiązania.

Wpisanie danego urządzenia na listę oznacza, że jego producent dostarczył wymagane dokumenty (np. raporty z badań, deklaracje zgodności, certyfikaty), urządzenie przeszło pozytywną weryfikację parametrów technicznych. Oznacza też, że technologia spełnia określone normy unijne i krajowe (np. klasę efektywności, niską emisję cząstek stałych, wymagany SCOP). Lista ZUM działa na zasadzie otwartego katalogu, a w jej skład wchodzą takie rozwiązania jak:

• pompy ciepła – powietrzne, gruntowe, hybrydowe,
• kotły na paliwa stałe – biomasę (np. pellet, piece zgazowujące drewno),
• ogrzewanie elektryczne,
• kolektory słoneczne,
• rekuperatory (centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła) – spełniające normy efektywności odzysku powyżej 80% oraz minimalnej sprawności temperaturowej 85%,
• materiały budowlane,
•  instalacje centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.

Warto zaznaczyć, że choć na liście ZUM w dalszym ciągu znajdują się np. kotły na gaz, to technologia ta nie jest już dofinansowywana w ramach „Czystego Powietrza”.

Czyste Powietrze a lista ZUM i wymiana źródła ogrzewania

Program „Czyste Powietrze” od początku jego realizacji w 2018 roku miał trzy podstawowe cele: walkę z „kopciuchami”, poprawę efektywności energetycznej budynków oraz wsparcie w tym zakresie osób, których możliwości finansowe nie pozwalają na pokrycie kosztów termomodernizacji domu we własnym zakresie. W ramach dotacji można ubiegać się o wsparcie na wymianę nieefektywnego źródła ciepła, ocieplenie domu lub realizację obu tych przedsięwzięć. W kontekście wymiany systemu grzewczego lista ZUM jest o tyle istotna, że w sposób jasny określa, jakie urządzenia mogą, a jakie nie mogą być ujęte jako tzw. koszty kwalifikowane w programie.

Listę Zielonych Urządzeń i Materiałów stworzono głównie z dwóch powodów. Pierwszym jest ochrona beneficjentów programu przed zakupem urządzeń niespełniających norm efektywności energetycznej i emisyjności. Inwestor ma pewność, że wybrane rozwiązanie rzeczywiście wpisuje się w cele ekologiczne programu i będzie działać zgodnie z deklaracjami producenta.

Drugim powodem jest usprawnienie i ujednolicenie procesu weryfikacji wniosków. Lista ZUM sprawia, że urzędnicy nie muszą analizować każdorazowo dokumentacji technicznej danego produktu – wystarczy odniesienie do gotowego rejestru, który potwierdza zgodność z wymaganiami „Czystego Powietrza”. To rozwiązanie oszczędza czas, ogranicza ryzyko błędów formalnych i zwiększa transparentność całego systemu dotacyjnego.

Jak zyskać pewność, że system grzewczy będzie dofinansowany?

Po pierwsze: warto wybierać produkty renomowanych producentów – takich, którzy mogą pochwalić się doświadczeniem w branży, dobrymi opiniami, a także udzielają na swoje rozwiązania gwarancji i wsparcia technicznego.

Po drugie: skonsultować się z ekspertem – najlepiej certyfikowanym instalatorem lub firmą posiadającą doświadczenie w realizacji projektów w ramach „Czystego Powietrza” (np. Viessmann). Taki specjalista doradzi w zakresie wyboru systemu ogrzewania, dostosowania go do potrzeb budynku po termomodernizacji, a także pomoże dopilnować formalności. Samodzielny dobór źródła ciepła, bez wiedzy ani doświadczenia, to przedsięwzięcie nie tylko trudne i czasochłonne, ale przede wszystkim obarczone ryzykiem. A mówimy przecież o rozwiązaniu, które ma służyć przez lata, przekładając się na komfort cieplny i wysokość rachunków.

Po trzecie: pamiętaj, że na zakupioną pompę ciepła, kocioł czy osprzęt (bufor, zasobnik c.w.u., automatyka) musisz posiadać fakturę VAT. Taki dokument stanowi podstawę rozliczenia kosztów i uzyskania zwrotu poniesionych przez Ciebie wstępnych wydatków.

Po czwarte – i równie ważne: sprawdź, czy wybrane urządzenia znajdują się na liście ZUM. To warunek konieczny do uznania ich za koszt kwalifikowany. Co ważne, urządzenie musi znajdować się na liście nie w momencie, zakupu, ale w momencie składania wniosku. Nawet najlepszy produkt nie zostanie objęty dotacją, jeśli nie widnieje w oficjalnym rejestrze prowadzonym przez IOŚ.