Chełm. Diety radnych to rocznie koszt prawie pół miliona złotych. Opłaca się być miejskim radnym?

Mieszkańcy Chełma, którzy bacznie obserwują sytuację w samorządzie, z niepokojem patrzą na to, co dzieje się w miejskiej radzie. 

- Radni wolą pisać hejterskie, czysto polityczne komentarze w Internecie, niż zająć się swoją pracą. Dlaczego nadal nie wybrali przewodniczącego rady? Dlaczego nawet nikogo nie zgłoszono? Za co oni biorą pieniądze?! - docieka zaniepokojony sytuacją pan Tomasz.

Postanowiliśmy sprawdzić, ile kosztuje rocznie podatników Rada Miasta Chełm.

Wysokość diet radnych zależy od ustawowej kwoty bazowej, która w 2025 roku wynosi 1 878,89 zł, czyli o 89,47 zł więcej niż w roku ubiegłym. Na jej podstawie ustalono wysokość miesięcznych diet. Przedstawiają się następująco: przewodniczący rady – 3 291,82 zł (73% maksymalnej diety), wiceprzewodniczący – 2 344,86 zł (52% maksymalnej diety), przewodniczący komisji – 2 119,39 zł (47% maksymalnej diety), pozostali radni – 1 803,74 zł (40% maksymalnej diety).

W Radzie Miasta Chełm funkcjonuje sześć stałych komisji: Komisja Budżetu i Rozwoju Gospodarczego, Komisja Oświaty, Kultury i Sportu, Komisja Porządku Publicznego i Inwentaryzacji Mienia Komunalnego, Komisja Rodziny, Zdrowia i Ochrony Środowiska, Komisja Rewizyjna oraz Komisja Skarg, Wniosków i Petycji. Mamy też obecnie dwójkę wiceprzewodniczących Rady Miasta Chełm. 

Diety są traktowane jako przychód z działalności wykonywanej osobiście (zgodnie z art. 13 pkt 5 ustawy o PIT). Stanowią rekompensatę za pełnienie funkcji publicznych – udział w sesjach i posiedzeniach komisji oraz kontakt z mieszkańcami.

Pod względem podatkowym ważne jest, że diety i zwroty kosztów są zwolnione z podatku PIT do kwoty 3 000 zł miesięcznie. Nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu. Przykładowo, radny z dietą 3 500 zł zapłaci podatek od 500 zł. W praktyce oznacza to, że dla naszych radnych dieta brutto = diecie netto.

Chaos w radzie: przewodniczącej już nie ma, ale… jest?

Po odwołaniu Doroty Rybaczuk z funkcji przewodniczącej rady miasta 31 marca br., sytuacja w radzie stała się niejasna. W grafiku dyżurów nadal widnieje jako przewodnicząca. Jak ustaliliśmy, wiceprzewodniczący rady zdecydował, że będzie ją zastępował podczas jej dyżurów, co miało być powodem braku zmian w harmonogramie.

Nowy przewodniczący nie został jeszcze wybrany, co rodzi pytania o organizację pracy i odpowiedzialność za prowadzenie obrad. Dorota Rybaczuk – choć formalnie już nie pełni funkcji przewodniczącej – może nadal pełnić dyżury jako zwykła radna.

Warto dodać, że osobie czasowo pełniącej obowiązki przewodniczącego nie przysługuje wyższa dieta odpowiadająca stawce przewodniczącego.

Obowiązki radnych: niewielkie, ale opłacalne?

Zgodnie z harmonogramem każdy radny pełni dyżur raz na 10 tygodni przez 1,5 godziny, a przewodniczący i wiceprzewodniczący – 2,5 godziny mniej więcej co tydzień. Zdarza się jednak, że z powodu świąt i długich weekendów, są one rzadziej.

Sesje rady zwykle odbywają się raz w miesiącu, co oznacza, że formalny czas pracy radnych jest mocno ograniczony. Tymczasem niektórzy z nich otrzymują diety przekraczające próg podatkowy. To rodzi pytania o proporcje między wynagrodzeniem a faktycznym zaangażowaniem.

Ponadto diety są pomniejszane o 15% za każdą nieobecność na sesji lub posiedzeniu komisji. Obecność potwierdzana jest własnoręcznym podpisem. Problem w tym, że zdarzają się sytuacje, gdy radny pojawia się tylko na początku posiedzenia, podpisuje listę obecności i opuszcza obrady – formalnie obecny, realnie nieobecny.

Choć sytuacje losowe są zrozumiałe, bywa też, że radni planują inne zajęcia, uczestnicząc wyłącznie w początkowej części sesji, po czym wracają do prywatnych obowiązków – dieta jednak pozostaje pełna.

Łączny koszt rocznych diet radnych Rady Miasta Chełm wynosi 486 474,24 zł, z czego: przewodniczący rady – 39 507,84 zł, wiceprzewodniczący (łącznie) – 56 276,64 zł, przewodniczący komisji (łącznie) – 152 596,08 zł, pozostali radni (łącznie) – 238 093,68 zł.

Radni zapewne zauważą, że ich praca to nie tylko udział w sesjach, bo przecież spotykają się z mieszkańcami, piszą na ich prośby interpelacje, chodzą na różne uroczystości. Jedni są bardziej aktywni, inni mniej...