Po co powstało Centrum Kompetencji Europejskich w Chełmie?

Choć Centrum Kompetencji Europejskich powstało już w maju, to jego oficjalna siedziba w Chełmskiej Bibliotece Publicznej została otwarta w grudniu. Jednostka działa w ramach Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i została utworzona we współpracy z miastem Chełm, z inicjatywy prezydenta Jakuba Banaszka oraz rektora UMCS prof. dr hab. Radosława Dobrowolskiego. Jak podkreśla dyrektor centrum, dr Jakub Olchowski, nie jest to ani filia uczelni, ani wydział zamiejscowy, lecz „przyczółek” uniwersytetu – miejsce obecności akademickiej w mieście.

Ideą, która przyświecała powołaniu centrum, było symboliczne i realne „zaproszenie” uniwersytetu do Chełma. Jak tłumaczy dr Olchowski, Europa jest kolebką uniwersytetów, a skoro Chełm jest częścią Europy, to także tu powinno być miejsce dla akademickiej refleksji i debaty. W tym sensie centrum ma przypominać mieszkańcom, że Chełm nie leży na marginesie kontynentu, lecz od wieków jest jego integralną częścią.

Jednocześnie dr Olchowski wyraźnie podkreśla, że nie chodzi o rywalizację z działającą w mieście Państwową Akademią Nauk Stosowanych. Wręcz przeciwnie – współpraca i synergia pomiędzy instytucjami to jedna z kluczowych wartości, które centrum chce promować. Właśnie umiejętność dialogu i współdziałania dr Olchowski określa mianem kompetencji europejskich.

Jednym z najczęściej powracających pytań zadawanych podczas konferencji i spotkań jest to, czym właściwie są te „kompetencje europejskie”. Dyrektor centrum zwraca uwagę, że pojęcie to bywa mylnie kojarzone wyłącznie z Unią Europejską. Tymczasem sens działalności centrum jest znacznie szerszy.

– Nie chodzi o Unię Europejską. Chodzi o coś… znacznie głębszego i sięgającego głębiej niż sam okres funkcjonowania istnienia Unii Europejskiej – podkreśla dr Jakub Olchowski.

Jak wyjaśnia, Europa to przede wszystkim wspólnota wartości: wolności, demokracji, praworządności, dialogu i różnorodności. To dziedzictwo, które wyrasta zarówno z filozofii greckiej, prawa rzymskiego, jak i z tradycji chrześcijańskiej. Centrum Kompetencji Europejskich ma przypominać o tych fundamentach i budować świadomość, że Europa nie jest jedynie konstrukcją polityczną, lecz przestrzenią kulturową, do której Chełm należy od stuleci.

Szczególne miejsce w działalności centrum zajmuje perspektywa pogranicza. Chełm, położony blisko wschodniej granicy Unii Europejskiej, znajduje się dziś w obszarze szczególnie wrażliwym geopolitycznie. Zdaniem dyrektora centrum, region ten przestaje być peryferiami, a staje się przestrzenią kluczową dla rozmowy o bezpieczeństwie, współpracy międzynarodowej i przyszłości Europy.

Otwarciu siedziby centrum towarzyszyła międzynarodowa konferencja poświęcona kompetencjom europejskim oraz wyzwaniom i zagrożeniom geopolitycznym. Był to – jak zaznacza dr Olchowski – ważny sygnał, że w Chełmie istnieje potencjał intelektualny, instytucjonalny i społeczny do prowadzenia debat o znaczeniu wykraczającym poza wymiar lokalny.

W najbliższych latach centrum planuje kolejne konferencje, publikacje oraz działania edukacyjne skierowane do różnych grup odbiorców, w tym do młodzieży i nauczycieli. W perspektywie długofalowej możliwy jest również rozwój oferty szkoleniowej i studiów podyplomowych, choć – jak podkreśla dyrektor centrum – jest to dopiero początek drogi.

W optymistycznym scenariuszu Chełm ma w przyszłości stać się ważnym ośrodkiem współpracy transgranicznej, szczególnie w relacjach polsko-ukraińskich. Centrum Kompetencji Europejskich ma w tym procesie pełnić rolę miejsca dialogu, refleksji i budowania świadomości, że Europa nie kończy się na wielkich metropoliach, a jej wartości są równie żywe na wschodnich rubieżach kontynentu.

Czytaj także: