Sensacyjne odkrycia archeologów! Wieże, źródła i tajemnice dawnych wierzeń. Stołpie na nowo pisze swoją historię.

W Stołpiu trwają intensywne badania archeologiczne, które rzucają nowe światło na jedno z najbardziej zagadkowych miejsc regionu. Zespół badawczy pod kierunkiem dr. Stanisława Gołuba prowadzi prace wykopaliskowe przy zabytkowym kompleksie wieżowym z XIII wieku. Inicjatorem i głównym finansującym przedsięwzięcie jest gmina Chełm, we współpracy z firmą „Usługi Archeologiczne”.

W sierpniu dokonano kolejnego przełomowego odkrycia. Obok reliktów średniowiecznej kapliczki i drugiej wieży kamienno-ceglanej archeolodzy odsłonili wał uformowany w obrębie kredowego stoku, biegnący na linii wschód–zachód i umacniany kamieniami chroniącymi przed naporem wód. Odkryto także dawny trakt od strony południowej.

Największą sensację wzbudziło jednak znalezisko w szczycie wału – starszy obiekt pradziejowy z fragmentami zdobionego naczynia, którego dokładna chronologia i funkcja nie zostały jeszcze jednoznacznie ustalone. Badacze przypuszczają, że może ono pochodzić z okresu wpływów rzymskich. Obiekt ten został zniszczony we wczesnym średniowieczu.

Zdaniem ekspertów kapliczka, obudowane źródła, wieże, wał i trakt tworzyły w średniowieczu wyjątkowy w skali Europy kompleks kultowy i obronny. Miejsce to powstało przy obfitych źródłach słynących z wody o właściwościach leczniczych, co dodatkowo podkreślało jego znaczenie.

Odkrycia konsultowane są z uznanymi naukowcami, m.in. prof. dr. hab. Andrzejem Buko z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie, prof. Mykołą Bevzem z Politechniki Lubelskiej i Politechniki Lwowskiej, prof. dr. hab. Radosławem Dobrowolskim z UMCS w Lublinie oraz dr. Lucjanem Gazdą z Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie.

Celem tegorocznych badań, które potrwają do końca sierpnia, jest przygotowanie projektu rewitalizacji oraz utworzenia rezerwatu archeologicznego. W planach jest ekspozycja odkrytych reliktów, które mogą stać się jedną z największych atrakcji kulturowych regionu.

Powrót do źródeł i legend

Badania dr Gołub prowadzi od 2018 r., starając się rozpoznać sposób zagospodarowania terenu wokół średniowiecznej wieży kamiennej z XIII w. W swoich poszukiwaniach odwołuje się do dawnych źródeł pisanych. Unicki biskup chełmski Jakub Jan Susza w XVII w. pisał, że w Stołpiu mogły istnieć aż cztery wieże („słupy”), z których część pełniła rolę pałacyku lub zameczku, a inne mogły być miejscami kultu pogańskiego. Susza podkreślał też obecność źródełek, przy których starożytni oddawali cześć bogom i szukali wyroczni.

Czytaj także: