Dla jednych rolnictwo to przede wszystkim uprawa zbóż, dla innych warzyw czy owoców. Są jednak gospodarstwa, w których od lat ważne miejsce zajmuje chmiel. Tak jest w przypadku Katarzyny Małeckiej i jej męża, którzy prowadzą gospodarstwo rolne w gminie Rudnik. Dziś ich plantacja zajmuje 2 hektary. Uprawiają dwie odmiany chmielu: Marynkę i Magnata. Nie jest to przypadkowy wybór, ale kontynuacja rodzinnej historii, która rozpoczęła się jeszcze przed tym, zanim Katarzyna dołączyła do gospodarstwa.
- Z chmielem jestem związana od samego początku małżeństwa. Mąż miał tę uprawę w rodzinie – pierwszą plantację założył jego dziadek, później zajmował się nią ojciec. W końcu i my pozostaliśmy przy chmielarstwie – opowiada Katarzyna Małecka.
Przy chmielu pracuje już prawie 29 lat. Przez ten czas zmieniło się wiele. Inne są maszyny, inna organizacja pracy, a część czynności, które dawniej wymagały dużego nakładu pracy ludzkiej, dziś wykonują urządzenia. Jedno jednak pozostało niezmienne – chmiel nadal wymaga zaangażowania od początku sezonu aż do zakończenia zbiorów.
Od ręcznego zbioru do nowoczesnych maszyn
Kiedy Małeccy zaczynali swoją przygodę z chmielarstwem, praca wyglądała inaczej niż obecnie. Do dyspozycji mieli polską maszynę zamojską. Z czasem zastąpili ją większą, niemiecką konstrukcją. Zmienił się również sposób zbierania roślin.
- Dawniej chmiel zbierano ręcznie i układano na przyczepach. Dziś wykorzystuje się zrywacze oraz przyczepy samozbierające, dzięki czemu potrzeba mniej osób, a sam zbiór wymaga mniejszego wysiłku fizycznego. Mimo postępu technicznego praca przy chmielu nadal pozostaje wymagająca – mówi Katarzyna Małecka.
Postęp techniczny ułatwił więc część obowiązków, ale nie sprawił, że uprawa chmielu stała się zajęciem niewymagającym wysiłku. Nadal trzeba zadbać o rośliny, przygotować plantację, przeprowadzić zbiór, a następnie odpowiednio obrobić zebrany surowiec.
W okolicy dużą rolę odgrywa również uprawa czosnku. Małeccy przez pewien czas także zajmowali się tym warzywem, jednak ostatecznie z niego zrezygnowali.
Pogoda potrafi pokrzyżować plany
Doświadczenie i znajomość plantacji nie zawsze jednak wystarczają. Jednym z największych wyzwań dla chmielarzy pozostaje pogoda.
- W tym roku problemy były duże. Przez wysokie temperatury chmiel nie urósł tak, jak powinien, i nie rozwinął się odpowiednio. Ta roślina nie lubi upałów, potrzebuje natomiast wilgoci, a niestety deszczu brakowało. Dodatkowo wiosną wystąpiły przymrozki. Chmiel potrzebuje ciepła, żeby dobrze rozpocząć wegetację. Wszystko to przełożyło się na mniejsze zbiory w tym roku – mówi Katarzyna Małecka.

Marynka i Magnat – dwie odmiany, różne właściwości
Na plantacji Małeckich rosną dwie odmiany: Marynka i Magnat. Jak tłumaczy plantatorka, różnią się one zarówno właściwościami, jak i wielkością uzyskiwanych plonów. Marynka należy do odmian aromatycznych. Jej plonowanie wynosi zazwyczaj około dwóch ton z hektara, a w bardzo dobrym roku może sięgnąć dwóch i pół tony.
Magnat to natomiast odmiana wysokogoryczkowa. Jej plonowanie jest większe i – według rozmówczyni – wynosi około trzech do trzech i pół tony z hektara. Nie oznacza to jednak, że jej uprawa jest łatwiejsza.
Odmiany można rozpoznać nawet bezpośrednio na plantacji. Różnią się wyglądem liści i szyszek. Magnat ma szyszki podłużne, natomiast Marynka może wytwarzać długie, dobrze wykształcone szyszki. Doświadczony plantator potrafi odróżnić poszczególne odmiany już na podstawie ich wyglądu.
Sam zbiór nie kończy pracy przy chmielu. Po zebraniu roślin z pola następuje kolejny etap, czyli przygotowanie surowca. Jak wyjaśnia Katarzyna Małecka, zebrany chmiel trzeba najpierw wymłócić, następnie wysuszyć, a gotowe, suche szyszki odpowiednio zapakować.
Dopiero wtedy produkt może trafić do firm zajmujących się jego skupem. To kolejny etap, który wymaga staranności. Roślina zebrana z plantacji nie jest jeszcze gotowym produktem. Musi przejść odpowiednią obróbkę, zanim zostanie przekazana odbiorcom. Chmiel jest rośliną wieloletnią, jednak nie oznacza to, że raz założona plantacja będzie przynosić plony bez konieczności regularnej pielęgnacji i odnawiania nasadzeń.
Jak tłumaczy rozmówczyni, w zależności od odmiany i sposobu prowadzenia plantacji jedno nasadzenie może być wykorzystywane nawet przez 15–20 lat. Obecnie jednak częściej spotyka się nasadzenia utrzymywane przez około 10 lat. Później karpy są usuwane, a plantatorzy przygotowują nowe nasadzenia.
Materiał do nowych upraw można kupić w instytucie lub przygotować samodzielnie, ukorzeniając chmielowe sztobry. Istotne jest również odpowiednie przygotowanie roślin do kolejnego sezonu. W przypadku niektórych odmian konieczne jest ich ścięcie, aby wiosną mogły wypuścić nowe pędy. Termin wykonania tych prac zależy od odmiany i organizacji obowiązków w gospodarstwie. Dziś w pracy pomagają maszyny, między innymi ścinarki. Nie wszystkie czynności można jednak zmechanizować. Nadal trzeba zadbać o porządek na plantacji i wykonać prace związane z przygotowaniem roślin do następnego sezonu.
Nowa plantacja nie daje też natychmiastowych zbiorów. W przypadku sadzonek pewien plon może pojawić się już w kolejnym roku, natomiast przy wykorzystaniu sztobrów na zbiory trzeba czekać około dwóch lat. To sprawia, że decyzja o odnowieniu uprawy wymaga odpowiedniego planowania.
Czy młodzi chcą jeszcze uprawiać chmiel?
Katarzyna Małecka zna młodych ludzi, którzy pozostają przy rodzinnych plantacjach. Zazwyczaj są to osoby, których rodzice lub dziadkowie zajmowali się chmielem. Młodzi przejmują gospodarstwa, rozwijają je, powiększają plantacje i inwestują w nowe maszyny.
- To przede wszystkim ci, którzy wywodzą się z rodzin od pokoleń zajmujących się tą produkcją. Podobnie było z moim mężem – chmiel uprawiał już jego ojciec i dziadek. Młodzi przejmują więc rodzinne gospodarstwa, rozwijają plantacje i inwestują w nowe maszyny. Rzadko natomiast zdarza się, żeby ktoś, kto wcześniej nie miał z chmielarstwem styczności, decydował się rozpocząć taką działalność od podstaw – przyznaje Katarzyna Małecka.
Chmielarstwo to nie tylko kwestia wyboru odpowiedniej odmiany czy posiadania maszyn. To także znajomość roślin, doświadczenie zdobywane przez lata i umiejętność dostosowywania się do warunków, na które rolnik nie zawsze ma wpływ. Jedno od lat pozostaje niezmienne: chmiel wymaga pracy przez cały rok, a na efekty tej pracy wpływa również natura. I choć technologia pomaga w gospodarstwie, nie zastąpi doświadczenia ani codziennego zaangażowania ludzi, którzy od lat zajmują się tą uprawą.



Napisz komentarz
Komentarze