Rejowiec znów miastem

Starania o odzyskanie praw miejskich rejowiecki samorząd rozpoczął w 2015 r. O tym, jak ważne stało się to dla lokalnej społeczności, świadczyć może fakt, że zapisano to nawet w strategii gminy na lata 2015-2020. Zabiegi te zostały zwieńczone sukcesem. 19 lipca tego roku Rada Ministrów wydała rozporządzenie zmieniające status Rejowca. Nim to się jednak stało władze gminy przeprowadziły długą procedurę, która obejmowała m.in. konsultacje społeczne. Za przywróceniem praw miejskich opowiedziało się 89,8% uprawnionych, czyli 3372 mieszkańców. Miał na to wpływ wzrost świadomości historycznej społeczności Rejowca. Wiedzę o przeszłości małej ojczyzny pogłębiano w szkołach poprzez konkursy o Reju i miejscowości, działania kół gospodyń wiejskich, Towarzystwa Regionalnego "Rejowiec".

Tadeusz Górski, wójt Rejowca, a od stycznia burmistrz miasta i gminy Rejowiec, podkreśla, że za przywróceniem praw miejskich przemawia wiele względów. I nie chodzi tu tylko o prestiż.

– Na wypadek kolejnych reform administracyjnych, których wykluczyć nie można, ocalamy naszą tożsamość – argumentuje.

W zmianie statusu pokłada nadzieję na rozwój gospodarczy miejscowości. – Inwestorzy chętniej lokują swoje biznesy w miastach niż w małych miejscowościach. Liczymy też na pozyskanie funduszy na rewitalizację obszarów poprzemysłowych – uzasadnia.

Urząd Miejski będzie mieć godną siedzibę. Pod koniec 2014 r. Urząd Marszałkowski w Lublinie przekazał samorządowi gminy Rejowiec pałac Ossolińskich. W maju tego roku urząd przeniósł się do nowej siedziby.

Po pierwszym stycznia 2017 r.  będzie jeden urząd – miasta i gminy Rejowiec, a obecny wójt zostanie burmistrzem, podobnie jak to ma miejsce w Siedliszczu, które rok wcześniej uzyskało prawa miejskie.

- Mamy już zamówione nowe tablice oraz pieczątki – koszt wymiany nie będzie duży. Dodam, że nie planowane jest w związku z tymi zmianami podniesienie pensji burmistrza ani diet radnych – uspokaja Tadeusz Górski. – Przypominam też, że stawki podatków pozostają niezmienione od czterech lat.

Miasto Rejowiec

Historycznie Rejowiec był już dwukrotnie miastem. Akt lokacyjny otrzymał Mikołaj Rej za swoje zasługi od króla Zygmunta Starego.

"Działo się w Krakowie onego dnia św. Floriana roku 1547. Pozwolenie urodzonemu Mikołajowi Reyowi z Topoli na założenie miasta Reiowiecz. W imię Pańskie, amen. Na wieczną rzeczy pamiątkę, My Zygmunt z Bożey łaski krol Polski, wielki książę Litwy, takoż ziem krakowskiey, sandomirskiey, sieradzkiey, łęczyckiey, kuiawskiey, ruskiey, pruskiey, mazowieckiey, chełminskiey, elbląskiey, pomorskiey etc. Pan y dziedzic. Niniejszym oznaymuiemy, tym ktorym wiedzieć należy, wszem wobec y każdemu z osobna, teraznieyszym iako y przyszłym, ktorym iakimkolwiek sposobem pożytek uczynić to może, iż My wysoko sobie poczytuiąc godne wdzięczności służby urodzonego Mikołaia Reya z Topoli, w ktorych zawsze okazywał nam ochoczą gorliwość y do dziś szczegolne o nią wykazuie staranie, chcąc także łaski Naszey krolewskiey u niego y iego prawach sukcesorow wieczną pamięć pozostawić, dozwoliliśmy mu, aby mógł założyć y wznieść miasto o nazwie Reyowiecz w dobrach swoich dziedzicznych, na surowym korzeniu, opodal wsi Kobyle w Ziemie Ruskiey y powiecie chełmskim położone y tym to dokumentem zezwalamy oraz zgadzamy się za wiedzą y łaską naszą y przwilejem krolewskim (...)" – to fragment aktu kolacyjnego Rejowca (oryginalna pisownia) wydany przez króla.

Udzielił on jednocześnie mieszczanom miasta Reiowiecz zwolnienia od podatków na 10 lat. Na mocy tego dokumentu w Rejowcu mogły być rocznie organizowane dwa jarmarki – 24 czerwca i 29 września oraz co tydzień w środy lokalne targi.

"Miasteczko rozwijało się jednak wolno, a próby lokowania w nim kupców żydowskich nie udały się. Na domiar złego pod koniec 1563 roku lub w początkach przyszłego Rejowiec został doszczętnie spalony i była to prawdopodobnie zemsta za zburzenie przez Reya kościoła rzymskokatolickiego w Popkowicach niedaleko Urzędowa" – pisze pochodzący z Rybiego regionalista Marian Janusz Kawałko w swoim rysie historycznym zamieszczonym na stronie internetowej gminy Rejowiec. Wspomina też o tym w swoim wierszu pt. "Przymierze Mikołaja Reja z miastem" (fragment).

"4 maja 1547 roku przez króla Zygmunta Starego nadane

lecz bezdusznym ukazem carskim wniwecz podeptane.

Data 1 stycznia roku tysiąc osiemset siedemdziesiątego

pamiętania niegodna, ani sprawcy jego

Po 470 latach – najwyższy już czas – Rey zacny zawoła:

–by na nowo wróciło miasto na kobylską połać

na prawie magdeburskim tu posadowione.

Miasto mojej młodości, uznane przez żonę,

Zofiję z domu Koścień, z małopolskiej ziemi.

Tuśmy się otoczyli dziatkami naszymi,

I tutaj napisałem dzieł polskich niemało,

aby moje pospólstwo je łacno czytało.

Aby podszedł zew, przykład dany innym krajom,

że Polacy nie gęsi i swój język mają.

Niech więc się znowu miastem Rejowiec objawi

niech tuteczne sołectwa na równi postawi (...)

Rejowiec utracił prawa miejskie 13 stycznia 1870 r. W 470. rocznicę ich nadania ponownie staje się miastem.

Władze Rejowca, Morawicy, Opatówka i Mielna wystąpiły do premier Beaty Szydło o włączenie się Kancelarii Premiera w obchody nadania praw miejskich i uświetnienie ich aktem nadania tych praw, wręczonym przez przedstawiciela rządu, co nadałoby prestiżu temu wydarzeniu.

W artykule wykorzystałam materiały pochodzące z książki M. J. Kawałko "Rejowiec. Jego okolice i właściciele w latach 1531-1869".

Zdjęcia archiwalne pochodzą z wydawnictwa Gminy Rejowiec z 2005 r. "Rejowiec w starej fotografii", autorzy Danuta i Zdzisław Kalinowscy.