81. rocznica likwidacji chełmskiego getta - pamiętamy!

- Żydzi w Chełmie na mapie pamięci społeczności żydowskich innych miast Polski zajmują szczególne miejsce. Stanowili blisko połowę obok Polaków, Ukraińców i Niemców. W 1939 r. Chełm liczył 33 662 mieszkańców i był obok Lublina jednym z największych skupisk ludności żydowskiej na Lubelszczyźnie (15 000). W okresie międzywojennym Żydzi tworzyli tradycyjną społeczność. Poza niewielką warstwą ludności zamożnej i wykształconej, większość utrzymywała się z drobnego handlu i rzemiosła. Wśród starszego pokolenia dominowali ortodoksi i chasydzi. W latach 20. XX w. głównym rabinem Chełma był Majer Najhauz (...) W Chełmie zaczęto mówić, że będą tu mogli pozostać tylko pracujący. W maju 42 była pierwsza akcja. Milicja żydowska i granatowa chodziła z SS-owcami po mieszkaniach i zabierała starszych ludzi, przeważnie Żydów słowackich. Akcję prowadził Teimer SD. Żydzi zostali wysłani pociągami do Włodawy, ale część wyładowano w Sobiborze, w którym był już obóz śmierci, ale myśmy o tym nie wiedzieli... – wspominała Gitla Libhaber w relacji złożonej po wojnie w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.

6 listopada 1942 roku Niemcy przeprowadzili ostatnią akcję związaną z likwidacją getta w Chełmie. Tego dnia okupanci wprowadzili zakaz wstępu do "dzielnicy zamkniętej”. Stamtąd wyprowadzono ok 3300 chełmskich Żydów. Zostali zgromadzeni przed kościołem Rozesłania św. Apostołów, następnie pognano ich na Rampę Brzeską, a stamtąd do Sobiboru. Ta podróż trwała prawie dwa dni. Wielu jej nie przeżyło...

Czytaj także:

• Chełm. W mieście powstanie magazyn odpadów. Mieszkańcy nie są zadowoleni...
• Chełm. Nowe iluminacje za niebagatelne pieniądze rozświetlą miasto na święta
• Chełm. Wciągnęli kobietę do auta w centrum miasta. Odpowiedzą za jej uprowadzenie
• Chełm. Urzędnicy chwalą się nowym asfaltem, a mieszkańcy szukają bubli
• Chełm. Radni zawetowali uchwałę. Prezydent mówi: "sprawdzam!"