Trzy miasta, jeden problem. Demografia Chełma, Zamościa i Białej Podlaskiej w 2025 roku

Jak informuje Główny Urząd Statystyczny, w 2025 roku proces wyludniania Polski wyraźnie przyspieszył. Na każde 10 tysięcy mieszkańców ubyło średnio około 42 osoby – wobec 39 rok wcześniej. Oznacza to dalsze pogłębianie się niekorzystnych trendów demograficznych obserwowanych w kraju od kilku lat.

Według wstępnych danych GUS, w 2025 roku liczba urodzeń była o około 168 tysięcy niższa od liczby zgonów. Jednocześnie zarejestrowano około 238 tysięcy urodzeń żywych – o blisko 14 tysięcy mniej niż rok wcześniej.

Te ogólnopolskie statystyki skłaniają do pytania, jak kryzys demograficzny wygląda w skali lokalnej. Sprawdziliśmy, jak dane za 2025 rok przekładają się na sytuację w trzech miastach grodzkich Lubelszczyzny: Chełmie, Zamościu i Białej Podlaskiej.

Więcej zgonów niż urodzeń

Największym miastem w tym zestawieniu pozostaje Zamość, gdzie na koniec 2025 roku na pobyt stały zameldowanych było niespełna 56,5 tysiąca osób. Chełm liczył nieco ponad 54 tysiące mieszkańców, a Biała Podlaska około 52,6 tysiąca. Różnice te mają jednak drugorzędne znaczenie wobec danych dotyczących urodzeń i zgonów, które znacznie lepiej pokazują skalę demograficznych wyzwań.

We wszystkich trzech miastach liczba zgonów wyraźnie przewyższa liczbę urodzeń. Najtrudniejsza sytuacja rysuje się w Zamościu, gdzie w 2025 roku odnotowano ponad półtora tysiąca zgonów przy niespełna 750 urodzeniach. Bardzo podobny obraz wyłania się z danych z Chełma, gdzie zarejestrowano 479 urodzeń i aż 1169 zgonów. Co istotne, tylko 219 nowo narodzonych dzieci zostało zameldowanych na pobyt stały w Chełmie, natomiast spośród osób zmarłych aż 705 było w chwili śmierci zameldowanych w mieście.

Na tym tle wyraźnie wyróżnia się Biała Podlaska. Choć również tam bilans naturalny pozostaje ujemny, jego skala jest zdecydowanie mniejsza. W 2025 roku odnotowano 1079 urodzeń i 1239 zgonów, co oznacza spadek liczby mieszkańców o około 160 osób. Jednocześnie w mieście zameldowano 322 dzieci urodzone w tym roku, a liczba osób zmarłych, których ostatnim adresem była Biała Podlaska, wyniosła 489. W porównaniu z Chełmem i Zamościem pokazuje to, że tempo zmian demograficznych może być bardzo różne nawet w obrębie jednego regionu.

Starzenie się miast i struktura wieku

Dane o strukturze wieku potwierdzają, że Chełm (33,6% osób w wieku poprodukcyjnym) należy do najszybciej starzejących się miast w tym zestawieniu. Udział osób w wieku poprodukcyjnym jest tam bardzo wysoki, a liczba seniorów przewyższa populację dzieci i młodzieży. Biała Podlaska wypada pod tym względem korzystniej (26,6%) – udział osób młodych i w wieku produkcyjnym jest wyższy, co częściowo tłumaczy mniejszy ubytek naturalny. W przypadku Zamościa pełna struktura wieku nie została szczegółowo wykazana, jednak skala zgonów wskazuje na podobny problem starzenia się mieszkańców.

Migracje i meldunki

Istotnym elementem obrazu demograficznego są migracje. W Zamościu w 2025 roku zameldowano na pobyt stały 1374 osoby, natomiast wymeldowało się 1531 mieszkańców. Oznacza to ujemny bilans meldunkowy, który – w połączeniu z wysokim ubytkiem naturalnym – dodatkowo pogłębia spadek liczby ludności miasta.

Chełm charakteryzuje się mniejszą dynamiką ruchów migracyjnych. W 2025 roku na pobyt stały zameldowały się tam 1124 osoby, a wymeldowało 490 mieszkańców. Choć bilans meldunkowy pozostaje dodatni, nie jest on w stanie zrekompensować strat wynikających z wyraźnej przewagi zgonów nad urodzeniami.

Z kolei Biała Podlaska wykazuje większą rotację ludności. W minionym roku na pobyt stały zameldowano tam 1499 osób, a wymeldowało się 1462 mieszkańców. Bilans ten pozostaje bliski zera, jednak wysoka liczba meldunków wskazuje na większą mobilność ludności niż w pozostałych miastach.

Cudzoziemcy jako nowy czynnik demograficzny

Szczególnie w Białej Podlaskiej widoczna jest obecność cudzoziemców – zarówno w statystykach meldunkowych, jak i w danych dotyczących urodzeń oraz zawieranych małżeństw. Na koniec 2025 roku na pobyt stały zameldowanych było tam 170 cudzoziemców, a na pobyt czasowy aż 818. W samym 2025 roku pobyt czasowy zarejestrowało ponad tysiąc osób nieposiadających polskiego obywatelstwa. Wśród najczęściej reprezentowanych krajów pochodzenia znalazły się Białoruś, Ukraina, Rosja, Rumunia i Turcja. Dane urzędu stanu cywilnego wskazują również na 209 urodzeń, w których co najmniej jedno z rodziców było cudzoziemcem, oraz 31 małżeństw zawartych z udziałem obcokrajowców.

Zamość również notuje obecność cudzoziemców, choć na mniejszą skalę niż Biała Podlaska. Łączna liczba osób zameldowanych na pobyt stały i czasowy wyniosła tam 299. Wśród cudzoziemców dominowali obywatele Ukrainy. W 2025 roku w Zamościu zawarto 11 małżeństw z udziałem cudzoziemców – najczęściej z obywatelami Ukrainy i Wielkiej Brytanii, a także Włoch, Malezji, Estonii i Indonezji.

W Chełmie skala zjawiska jest mniejsza, ale struktura pochodzenia cudzoziemców pokazuje wyraźną dominację jednego kierunku migracyjnego. Na koniec 2025 roku na pobyt stały zameldowanych było 93 cudzoziemców, a na pobyt czasowy 176. Wśród osób zameldowanych na pobyt stały dominowali obywatele Ukrainy, podobnie jak w przypadku pobytów czasowych, gdzie – obok Ukrainy – pojawiali się także obywatele Litwy i Białorusi. Odnotowano również pojedyncze meldunki osób z Nigerii, Filipin, Stanów Zjednoczonych, Chin, Nepalu, Wenezueli, Włoch, Tunezji i Rumunii. 

W 2025 roku na terenie Chełma zawarto pięć małżeństw z udziałem cudzoziemców – trzy z obywatelami Ukrainy, jedno z obywatelem Białorusi i jedno z Włochem. Urząd potwierdza jednocześnie, że w latach 2023–2025 widoczny był wzrost liczby cudzoziemców zameldowanych w mieście, głównie obywateli Ukrainy.

Wspólny kierunek zmian

Choć Chełm, Zamość i Biała Podlaska różnią się skalą problemów i tempem zmian, kierunek jest wspólny. Ujemny przyrost naturalny, starzenie się mieszkańców i odpływ ludności to wyzwania, które w 2025 roku dotknęły wszystkie trzy miasta. Bez długofalowych działań – od polityki mieszkaniowej po wsparcie dla rodzin i realne przyciąganie nowych mieszkańców – demograficzne kurczenie się miast grodzkich Lubelszczyzny będzie postępować.

Czytaj także: