Dwa lata „babciowego”. Tak zmieniło opiekę nad najmłodszymi

Program Aktywny Rodzic, nazywany potocznie „babciowym”, obchodzi drugą rocznicę. Od 1 października 2024 r. rodzice dzieci w wieku od 12 do 35 miesiąca życia mogą wybierać jedną z trzech form wsparcia: „Aktywni rodzice w pracy”, „Aktywnie w żłobku” albo „Aktywnie w domu”. 

Według danych Ministerstwa Rodziny do lipca 2026 r. świadczenia przyznano na 679,8 tys. dzieci, a do końca sierpnia wypłacono na ten cel ponad 11 mld zł. Dane te potwierdziła także Kancelaria Premiera podczas podsumowania dwóch lat programu.

Do 1500 zł miesięcznie

Rodzice aktywni zawodowo mogą otrzymywać 1500 zł miesięcznie na zorganizowanie opieki nad dzieckiem, np. przez babcię, dziadka czy nianię. Taka sama maksymalna kwota przysługuje w ramach świadczenia „Aktywnie w żłobku”. Z kolei rodzice, którzy opiekują się dzieckiem w domu, mogą otrzymać 500 zł miesięcznie. 

– Nie ma jednego modelu rodziny i nie ma jednego idealnego modelu opieki nad dzieckiem – podkreśla wiceministra rodziny Aleksandra Gajewska. 

Jak zaznacza, celem programu jest umożliwienie rodzicom realnego wyboru między żłobkiem, opieką domową czy pomocą bliskich.

Przybyło ponad 66 tys. miejsc

Równolegle szybko rosła liczba miejsc opieki nad dziećmi do lat trzech. Pod koniec 2023 r. było ich 226,4 tys., a pod koniec września 2026 r. już ponad 293,3 tys. Oznacza to wzrost o ponad 66 tys., czyli blisko 30 proc. Resort wylicza, że od końca 2023 r. każdego dnia przybywało średnio około 67 nowych miejsc opieki.

W tym samym czasie liczba instytucji opieki wzrosła z 7578 do 9739, czyli o 2161 placówek. Wskaźnik użłobkowienia zwiększył się natomiast z 36 do 56,1 proc.

O połowę mniej „białych plam”

Największą zmianę widać w gminach, w których wcześniej nie było żadnej instytucjonalnej opieki nad najmłodszymi. Pod koniec 2023 r. takich miejsc było 1105, a we wrześniu 2026 r. już 541. Oznacza to, że w 564 gminach pojawiła się możliwość skorzystania ze żłobka, klubu dziecięcego lub innej formy opieki.

Od 2026 r. obowiązują też jednolite standardy jakości dla żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów. Obejmują m.in. bezpieczeństwo dzieci, wspieranie ich rozwoju, organizację pracy personelu oraz współpracę z rodzicami.

Rząd przedstawia te dane jako dowód, że „babciowe” nie jest tylko świadczeniem pieniężnym, lecz elementem szerszej rozbudowy opieki nad najmłodszymi. Z punktu widzenia rodziców najważniejsze pozostają jednak trzy rzeczy: większa szansa na miejsce w żłobku, niższe koszty opieki i łatwiejszy powrót do pracy.