Nowe zasady w USC już obowiązują. Chodzi o zagraniczne małżeństwa jednopłciowe

Miało skończyć wieloletni problem

Nowe rozporządzenie było odpowiedzią na wcześniejsze wyroki sądów administracyjnych dotyczące zagranicznych małżeństw jednopłciowych. Ministerstwo Cyfryzacji wskazywało m.in. na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nakazywało zapewnienie skutecznej możliwości rejestracji zagranicznych zdarzeń stanu cywilnego.

W praktyce oznaczało to, że osoby, które zawarły małżeństwo w państwie dopuszczającym takie związki, mogły napotykać problemy przy próbie uzyskania polskich dokumentów potwierdzających ich stan cywilny.

Nowe wzory miały ten problem technicznie rozwiązać. Od 23 sierpnia kierownicy USC mieli otrzymać narzędzie pozwalające na prawidłowe sporządzenie dokumentacji także w takich przypadkach.

Nagle pojawił się wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Sytuacja skomplikowała się jednak 28 lipca. Tego dnia Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy rozporządzenia w zakresie, w jakim umożliwiają sporządzanie wzorów dokumentów dotyczących transkrypcji zagranicznych małżeństw osób tej samej płci.

TK uznał je za niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji. Wyrok zapadł jednogłośnie.

To właśnie ten element sprawia, że zapowiadana na 23 sierpnia zmiana nie jest już tak jednoznaczna, jak mogło się wydawać jeszcze kilka tygodni temu.

Co więc wydarzy się w USC?

I tu pojawia się największy problem. Z jednej strony oficjalny Dziennik Ustaw nadal wskazuje 23 sierpnia 2026 r. jako datę wejścia w życie rozporządzenia.

Z drugiej strony Trybunał Konstytucyjny zakwestionował jego przepisy dotyczące właśnie tej części procedury, która ma umożliwić prawidłową transkrypcję zagranicznych małżeństw jednopłciowych.

Co więcej, sprawa wpisuje się w szerszy spór prawny. Z jednej strony mamy stanowisko TK, z drugiej wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych oraz prawo Unii Europejskiej. W efekcie sytuacja osób, które chcą dokonać transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, pozostaje skomplikowana.

Jak wskazują prawnicy cytowani w najnowszych analizach, znaczenie ma także kwestia publikacji wyroku TK. Do czasu jego publikacji jego skutki prawne nie są takie same jak w przypadku opublikowanego orzeczenia.

To nie jest zgoda na zawieranie takich małżeństw w Polsce

Warto podkreślić jeszcze jedną rzecz. Zmiana wzorów dokumentów nie oznacza legalizacji małżeństw jednopłciowych zawieranych w Polsce.

Chodzi o uznanie określonych skutków małżeństwa, które zostało legalnie zawarte w innym państwie. Sama możliwość dokonania transkrypcji nie tworzy więc w Polsce nowej instytucji małżeństwa.