Krasnostawskie KRASKI z Nagrodą Specjalną na prestiżowej gali „Diamenty Kultury Województwa Lubelskiego”

W piątek, 15 maja, odbyła się uroczysta gala wręczenia nagród „Diamenty Kultury Województwa Lubelskiego”. Wśród laureatów znalazła się wyjątkowa inicjatywa krasnostawskich twórczyń ludowych - "Kraski. Nasze dziedzictwo", która została uhonorowana Nagrodą Specjalną. Prestiżowe wyróżnienie osobiście odebrały utalentowane artystki: Małgorzata Bandosz, Danuta Perestaj, Anna Krzyżanowska oraz Sylwia Czapla.

Z ogromnego sukcesu swoich podopiecznych dumni są przedstawiciele lokalnych instytucji. Jak podkreślają z niekrytym zadowoleniem pracownicy Krasnostawskiego Domu Kultury:

– Podczas gali Diamenty Kultury Województwa Lubelskiego 2026 nagrodę specjalną otrzymała inicjatywa krasnostawskich twórczyń ludowych - Kraski. Nasze dziedzictwo. Nagrodę odebrały Małgorzata Bandosz, Danuta Perestaj, Anna Krzyżanowska i Sylwia Czapla. Gratulujemy Przypominamy, że tradycja wykonywania pisanek techniką drapaną w 2025 roku została wpisana na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO

Dzieła sztuki z jajka i cebuli

Tradycja krasek z Krasnegostawu i okolic już wcześniej została oficjalnie doceniona na szczeblu ogólnopolskim. Decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 2025 roku, umiejętność wykonywania pisanek techniką drapaną trafiła na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Czym jednak dokładnie wyróżniają się te niezwykłe dzieła?

Ich charakterystyczna technika polega na misternym, ręcznym wydobywaniu wzoru z wcześniej zabarwionej skorupki jajka. Najczęściej barwi się je w naturalnych wywarach, w których od lat królują łupiny cebuli. Dzięki temu procesowi powierzchnia zyskuje głębokie, nasycone odcienie czerwieni, brązu i wiśni. Na tak przygotowanym tle wprawne ręce twórców wydrapują bardzo ostrymi narzędziami cienkie, płynne linie. Zestawienie jasnych ornamentów – motywów geometrycznych, solarnych, roślinnych czy religijnych – z ciemnym tłem nadaje kraskom wyjątkowy, malarski wręcz charakter.

Co ważne, każdy wyrób jest absolutnie niepowtarzalny. Cały proces, od starannego doboru jaj po precyzyjne drapanie wzoru, odbywa się ręcznie i wymaga ogromnego doświadczenia. Zaledwie jeden nieostrożny ruch dłuta może całkowicie zniszczyć efekt wielogodzinnych przygotowań.

Żywa tradycja przekazywana w rodzinach

Sztuka tworzenia krasek jest w Krasnymstawie i okolicznych miejscowościach czymś więcej niż tylko rzemiosłem – to żywa tradycja, przekazywana w lokalnych społecznościach z pokolenia na pokolenie. Nauka precyzyjnego drapania nierzadko rozpoczyna się w domowym zaciszu już w okresie dzieciństwa, stanowiąc nieodłączny element przygotowań do Świąt Wielkanocnych.

Zarówno obecność krasek na prestiżowej liście dziedzictwa kulturowego, jak i wojewódzkie wyróżnienia, otwierają przed krasnostawskim pisankarstwem zupełnie nowe możliwości popularyzacji i ochrony. To doskonała szansa na wzmocnienie lokalnej tożsamości, a zarazem potężna promocja Krasnegostawu jako regionu, w którym sztuka ludowa nadal odgrywa niezwykle ważną rolę w życiu mieszkańców.

Czytaj też: