Gm. Leśniowice. Odkryli w Haliczanach, pogrzebali w Kumowie Plebańskim. Badacze z chełmskiego muzeum uzupełnili kolejną białą plamę

Specjalistka, archeolog i jednocześnie pracowniczka muzeum Teresa Mazurek wyjaśniła nam, że zapomniany już dzisiaj cmentarz w Haliczanach użytkowany był jeszcze w XVII wieku. Współcześni mieszkańcy wiedzą o tym miejscu naprawdę niewiele. Na tyle, że przez wiele lat nekropolia funkcjonowała jako teren przeznaczony pod produkcję rolną. Na szczątki natrafiono prawie 20 lat temu, w czasie prac polowych. Specjaliści przebadali gruntownie pole, a wyniki badań udokumentowali.

- Po wykonaniu analiz antropologicznych, zebrane szczątki kostne oczekiwały przez lata w magazynach muzealnych na godny pochówek – wyjaśnia Mazurek.

Kości ludzkie pojawiły się na powierzchni gruntu podczas głębokiej orki. Właściciel pola zgłosił się wówczas do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Chełmie, a w konsekwencji udało się przeprowadzić interwencyjne badania wykopaliskowe.

- W czasie przeprowadzonych przed laty prac odsłonięto kilkadziesiąt nowożytnych jam grobowych z nieznanego współcześnie, chrześcijańskiego (unickiego?) cmentarza grzebalnego. Ekshumowano szczątki kostne 51 osobników z grobów, które zostały naruszone przez orkę. W grobach znaleziono ułamki ceramiki szkliwionej i siwej, które mogły stanowić ślady obrzędów zaduszkowych. Ponadto w jednym z grobów odkryto przy zmarłym trzy pierścionki miedziane oraz 285 różnobarwnych paciorków szklanych, stanowiących kolię oraz monety ze stopu miedzi z drugiej połowy XVII wieku. Zabytki te pozwoliły ustalić czas użytkowania tego cmentarza na wiek XVII, z możliwością funkcjonowania w początkach XVIII wieku – poinformowała nas badaczka. 

Co ciekawe, to nie jedyne cenne odkrycia, nad jakimi pochylili się pracownicy chełmskiego muzeum.

- Poniżej warstwy cmentarnej ze wspomnianymi pochówkami, archeolodzy natrafili na dwa groby ciałopalne z towarzyszącymi im ułamkami ceramiki oraz zabytkiem krzemiennym (grocik?), datującymi te obiekty na wczesną epokę brązu (2000-1500 r.p.Ch.). Odkryto więc starszą, pradziejową historię tego miejsca. Wszystkie odkryte w trakcie tamtych badań artefakty można obejrzeć w Muzeum Ziemi Chełmskiej im. W. Ambroziewicza na wystawie „Skarby z Przeszłości” w budynku przy ul. Lubelskiej 56A w Chełmie – przypomina pracowniczka placówki.

W sposób szczególny pracownicy muzeum chcieliby podziękować osobom i instytucjom, bez których odpowiednie uczczenie doczesnych szczątków naszych przodków nie byłoby możliwe. 

- Podziękowania chcielibyśmy skierować na ręce proboszcza parafii w Kumowie Plebańskim, ks. Andrzeja Seredy, który udostępnił miejsce na cmentarzu. Za zaangażowanie dziękujemy także Stanisławowi Kuciowi, Marianowi i Marcie Zakrzewskim, Andrzejowi Oleksiejukowi, Sławomirowi Słotwińskiemu oraz Mateuszowi Paszkiewiczowi. Każda z tych osób była zaangażowana w organizację pochówku. To dla nas niezwykle cenne – podkreśla Mazurek.