Chełm. Muzeum pokaże historię Dyrekcji. Wyjątkowa wystawa

Osiedle Dyrekcji Kolei Państwowych w Chełmie powstało w okresie dwudziestolecia międzywojennego w związku z planami przeniesienia siedziby radomskiej Dyrekcji PKP do Chełma. W ramach inwestycji, w 1928 r. na terenie majątku państwowego Starostwo-Obłonie przystąpiono do budowy tzw. Nowego Miasta z potężnym biurowcem i osiedlem dla pracowników kolejowych. Do przygotowania projektu zaangażowano Spółdzielnię Architektoniczną Pracowników Zakładu Architektury Polskiej w Warszawie. Autorami koncepcji urbanistycznej byli inżynierowie: Adam Kuncewicz i Adam Paprocki, a projekty budynków wykonał inż. Henryk Gay. Główną arterią miała być Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego, prowadząca od dworca kolejowego do gmachu dyrekcji. Początkowo prace budowlane zostały powierzone Firmie budowlanej „Tor” z Warszawy. Pierwsze trudności przy realizacji inwestycji nastąpiły już w 1928 r. W wyniku mroźnej zimy zniszczeniu uległy fundamenty i mury części budynków. Kolejnym problemem były trudności finansowe wynikające z kryzysu gospodarczego. Inwestycję wstrzymano w 1933 r. Dopiero w 1938 r. wykończono część budynków oraz uporządkowano sieć ulic. Wybuch II wojny światowej ponownie przerwał prace, a po jej zakończeniu odstąpiono od realizacji wcześniejszego planu.

Po kilkunastu latach od odzyskania niepodległości inwestycja ta była ogromną szansą dla Chełma. Obok budowy portu w Gdyni czy Centralnego Okręgu Przemysłowego była jedną z głównych inwestycji II RP. Był to projekt odważny i wizjonerski, który zakładał budowę miasta w mieście w nurcie modernistycznym, modnym wówczas na terenie Europy. Osiedle jest ewenementem w skali kraju, potwierdzeniem czego może być fakt, że już w 1971 r., w chwili wpisu do rejestru zabytków układ urbanistyczny miał zaledwie 32 lata.

Na wystawie "Osiedle Dyrekcji Kolei Państwowych w Chełmie" eksponowane będą archiwalne dokumenty, unikatowe fotografie, ogłoszenia władz miejskich, artykułu z ówczesnej prasy, opisujące poszczególne etapy inwestycji, a także projekty poszczególnych budynków i planów miasta. Zgromadzone archiwalia dotyczą okresu międzywojennego i chronologiczne dokumentują burzliwe dzieje chełmskiej inwestycji.

Uzupełnieniem wystawy będzie katalog dotyczący Dyrekcji.

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Zaś archiwalia prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów własnych MZCH, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Państwowego w Lublinie Oddział Chełm, Archiwum Państwowego w Radomiu, Chełmskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie, Biblioteki Uniwersyteckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie, Biblioteki Narodowej w Warszawie, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Stacji Muzeum w Warszawie, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie Delegatura w Chełmie oraz osób prywatnych. Autorem realizowanego projektu oraz scenariusza wystawy jest Magdalena Mąka, pracownik Działu Historii chełmskiego muzeum.

Partnerem wydarzenia jest Województwo Lubelskie "Lubelskie Smakuj Życie". Patronat Honorowy objęli: wojewoda Lech Sprawka, marszałek województwa Jarosław Stawiarski, prezydent Chełma Jakub Banaszek oraz chełmscy parlamentarzyści: Anna Dąbrowska-Banaszek, Krzysztof Grabczuk, Józef Zając oraz europosłanka Beata Mazurek. Wśród patronów medialnych jest Super tydzień Chełmski i Radio Bon Ton.