Tymczasem lekarze nadal walczą o zdrowie osób rannych podczas ataku. Najciężej poszkodowany policjant pozostaje w poważnym stanie, choć obaj funkcjonariusze uczestniczący w zatrzymaniu napastnika zostali już wybudzeni ze śpiączki farmakologicznej.

Co ze stanem poszkodowanych? Obaj policjanci wybudzeni

Według ostatnich szczegółowych danych przekazanych w niedzielę przez wojewodę małopolskiego Krzysztofa Klęczara w sześciu krakowskich szpitalach przebywało 16 osób, wliczając sprawcę. Stan 14 pacjentów oceniano jako stabilny. Jeden z rannych policjantów pozostawał w stanie ciężkim, natomiast stan napastnika określano jako krytyczny.

W niedzielę potwierdzono również, że obaj policjanci, którzy zatrzymali uzbrojonego mężczyznę, zostali wybudzeni ze śpiączki farmakologicznej. To starsi posterunkowi Jakub Kulik i Artur Morański. Pierwszy z nich odniósł trzy rany postrzałowe. Według informacji przekazanych przez rzeczniczkę MSWiA jego stan pozostawał ciężki, ale stabilny.

W ratowaniu funkcjonariuszy pomagali również przypadkowi świadkowie. Wśród nich znaleźli się dwaj lekarze, którzy przebywali w pobliżu miejsca strzelaniny i natychmiast rozpoczęli udzielanie pomocy.

W niedzielę wojewoda informował, że żaden z hospitalizowanych nie został jeszcze wypisany. W poniedziałek rano nie opublikowano jeszcze nowego szczegółowego zestawienia dotyczącego stanu pozostałych rannych. Wiadomo natomiast, że zmarł sam napastnik.

– Informujemy, że sprawca tragicznych wydarzeń zmarł dzisiaj nad ranem w szpitalu – przekazała w poniedziałek Małopolska Policja.

Wjechał na Rynek Główny i zaczął strzelać do ludzi

Do tragedii doszło w sobotę, 7 listopada, tuż po godz. 15. Zamaskowany mężczyzna, wyposażony w hełm i kamizelkę kuloodporną, wjechał czarnym subaru na Rynek Główny. Następnie otworzył ogień do przypadkowych przechodniów.

Pierwsze zgłoszenie wpłynęło do służb o godz. 15 i 15 sekund. W ciągu kolejnych minut operatorzy numeru alarmowego odebrali blisko 40 zawiadomień. Po niespełna dwóch minutach na miejscu pojawili się strażnicy miejscy, a po niespełna trzech – pierwszy patrol policji. Niemal natychmiast doszło do wymiany ognia.

Napastnik przemieszczał się samochodem przez centrum miasta. W rejonie placu Wszystkich Świętych ostrzelał tramwaj linii nr 1, uszkadzając szybę kabiny motorniczego. Pasażerowie oraz prowadzący pojazd nie odnieśli obrażeń.

Pościg zakończył się w rejonie skrzyżowania ulic Dietla i Stradomskiej. Dwaj policjanci podjęli interwencję wobec uzbrojonego mężczyzny. Podczas wymiany ognia obaj zostali ranni, ale zdołali go obezwładnić. Napastnik został postrzelony i przewieziony do szpitala. Mimo przeprowadzonych operacji zmarł w poniedziałek nad ranem.

Sześć osób zginęło. Wśród ofiar są cudzoziemcy

W wyniku strzelaniny w Krakowie zginęło sześć osób: cztery kobiety i dwóch mężczyzn.

Wśród ofiar znalazły się trzy Polki w wieku 47, 53 i 61 lat, około 50-letni Polak, 32-letni obywatel Wielkiej Brytanii oraz 51-letnia obywatelka Austrii.

Wśród rannych byli również obcokrajowcy, między innymi obywatele Portugalii, Niemiec, Rosji, Wielkiej Brytanii i Austrii.

Liczba sześciu ofiar śmiertelnych dotyczy samego zamachu w Krakowie. Trzy kolejne osoby znaleziono martwe w Ostrowcu Świętokrzyskim. 

Dalsza część artykułu na kolejnej stronie.

Kim był napastnik? Miał pozwolenie na broń

24-letni Michał O. pochodził z Ostrowca Świętokrzyskiego. Według informacji przekazanych przez służby posiadał pozwolenie na broń do celów sportowych i nie był wcześniej karany ani notowany przez policję.

W samochodzie, którym poruszał się po Krakowie, funkcjonariusze znaleźli kolejne egzemplarze broni oraz znaczną ilość amunicji. Prokuratura potwierdziła, że nie cała ujawniona broń znajdowała się w posiadaniu sprawcy zgodnie z prawem. Śledczy ustalili również, że znaczną część strzałów mężczyzna oddał przez przednią szybę samochodu. Wskazują na to przestrzeliny oraz liczne łuski znalezione we wnętrzu pojazdu.

Służby sprawdziły też pojawiające się informacje o rzekomej służbie wojskowej napastnika. Wojewoda małopolski przekazał, że mężczyzna nie był żołnierzem Wojska Polskiego ani członkiem Wojsk Obrony Terytorialnej.

W jego domu znaleziono ciała rodziców i siostry

Kilka godzin po strzelaninie w Krakowie policjanci weszli do mieszkania rodziny 24-latka w Ostrowcu Świętokrzyskim. Znaleźli tam ciała trzech osób: 53-letniego ojca, 52-letniej matki oraz 21-letniej siostry napastnika. Wszyscy mieli obrażenia postrzałowe.

Prokuratura ustaliła, że do zabójstw w Ostrowcu i ataku w Krakowie doszło najprawdopodobniej za sprawą tego samego mężczyzny. W mieszkaniu zabezpieczono broń, dokumenty oraz urządzenia elektroniczne, które mogą pomóc w ustaleniu okoliczności tragedii.

Śledczy szukają motywu. Sprawca nie zostawił listu

Postępowanie prowadzi małopolski wydział zamiejscowy Prokuratury Krajowej. Obejmuje ono zabójstwo sześciu osób w Krakowie, usiłowanie zabójstwa kolejnych osób, w tym policjantów, oraz zabójstwo trzech osób w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Krakowski atak jest badany również jako przestępstwo o charakterze terrorystycznym. Prokurator Eryk Stasielak poinformował w niedzielę, że przy napastniku ani w jego samochodzie nie znaleziono dokumentu wyjaśniającego motyw działania. Śledczy analizują między innymi telefon, nośniki danych oraz sprzęt elektroniczny zabezpieczony w domu rodzinnym 24-latka.

Jeszcze w  poniedziałek mają rozpocząć się sekcje zwłok dziewięciu ofiar. Początkowo prokuratura rozważała również przedstawienie podejrzanemu zarzutów, jednak jego śmierć wyklucza przesłuchanie i przeprowadzenie procesu karnego przeciwko niemu. Nie oznacza to końca wyjaśniania sprawy. Prokuratorzy nadal mogą analizować zabezpieczone dowody, odtwarzać przebieg wydarzeń i badać, czy w przygotowaniu ataku uczestniczyły inne osoby.

Motyw tej tragedii pozostaje bowiem niewyjaśniony.

Żałoba narodowa. Kraków upamiętnia zabitych

W związku z tragedią prezydent RP ogłosił żałobę narodową na 8 i 9 listopada. W Krakowie żałoba potrwa do 11 listopada. 

Władze rozważają również dodatkowe zabezpieczenia, które miałyby ograniczyć możliwość wjazdu pojazdów na Rynek Główny.

W działaniach ratowniczych po zamachu uczestniczyło ponad 1100 policjantów, 24 zastępy Państwowej Straży Pożarnej oraz 62 strażaków-ratowników. Pomocy poszkodowanym udzielali również ratownicy medyczni, lekarze i świadkowie zdarzenia.

Marsz Niepodległości nie zostanie zakazany. Tusk ucina spekulacje

Po sobotniej strzelaninie w Krakowie pojawiły się pytania o bezpieczeństwo Marszu Niepodległości, który 11 listopada przejdzie ulicami Warszawy. Premier Donald Tusk stanowczo odniósł się do spekulacji o możliwym zakazie demonstracji.

– Nikt nie zamierza zakazać Marszu Niepodległości – oświadczył szef rządu.

Tragedia w Krakowie wywołała obawy o bezpieczeństwo dużych zgromadzeń publicznych. Szczególną uwagę zwrócono na warszawski marsz, który co roku przyciąga tysiące uczestników z całej Polski.

Deklaracja premiera oznacza, że rząd nie planuje blokowania wydarzenia w związku z krakowską tragedią. Nie kończy jednak dyskusji o bezpieczeństwie uczestników i konieczności zapewnienia odpowiedniej ochrony podczas obchodów Święta Niepodległości.

Fałszywe informacje pojawiły się niemal natychmiast

Pierwsze niesprawdzone wiadomości zaczęły krążyć jeszcze wtedy, gdy służby zabezpieczały miejsce ataku, a informacje o liczbie poszkodowanych i przebiegu wydarzeń dopiero napływały.

Tę niepewność szybko wykorzystali autorzy sensacyjnych wpisów. Część mogła powstać spontanicznie – w wyniku pomyłek, pochopnych ocen zdjęć i bezrefleksyjnego udostępniania cudzych relacji. Inne nosiły znamiona celowej manipulacji: otrzymywały polityczny kontekst, wskazywały rzekomych winnych i miały wywoływać gniew wobec określonych grup.

Ministerstwo Cyfryzacji i Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK przeszły w nadzwyczajny tryb działania. Uruchomiono współpracę z Centrum Antyterrorystycznym ABW, określaną przez resort jako „War Room”. Zidentyfikowane materiały zaczęto przekazywać platformom społecznościowym za pomocą szybkich kanałów zgłoszeniowych. 

Ponad 2000 kont trafiło do moderacji

NASK zgłosiła platformom ponad 2000 kont rozpowszechniających fałszywe narracje o zamachu. Wśród nich znalazły się boty – profile publikujące i powielające treści w sposób zautomatyzowany.

Wpisy ukazywały się nie tylko po polsku. Resort odnotował materiały w językach angielskim, francuskim i niderlandzkim. Kilkadziesiąt kont publikowało po rosyjsku albo zawierało cyrylicę bądź odwołania do Federacji Rosyjskiej.

To ważny sygnał dla służb, ale jeszcze nie dowód na kierowaną z Moskwy operację. Konto wykorzystujące rosyjski język może należeć do zwykłego użytkownika, prowokatora albo osoby podszywającej się pod Rosjanina. Ustalenie rzeczywistego operatora wymaga danych technicznych, analizy powiązań oraz współpracy z platformami.

„Zamach przygotował rząd”. Rekordowy zasięg kłamstwa

Największą popularność zdobyła teoria, według której zamach miał zostać zaplanowany przez polskie władze przy udziale Unii Europejskiej. Ministerstwo oszacowało potencjalny łączny zasięg związanych z nią publikacji nawet na 200 mln wyświetleń.

Nie oznacza to 200 mln osób ani tylu świadomych odbiorców. Do wyniku mogą być wliczane wielokrotne wyświetlenia, automatyczne odtworzenia oraz kontakt jednego użytkownika z wieloma kopiami tej samej historii. Liczba pokazuje jednak, jak daleko może dotrzeć fałszywy przekaz.

Inna wersja przypisywała rządowi przygotowanie ataku w celu odwołania Marszu Niepodległości. W szczytowym momencie treści te miały uzyskać około 5,6 mln wyświetleń.

Dezinformacja próbowała więc nie tylko wyjaśniać tragedię bez dowodów. Miała nadać jej polityczny sens i przekonać odbiorców, że oficjalne informacje są częścią spisku.

Najpierw żołnierz, później Ukrainiec

Jedna z najwcześniejszych fałszywych informacji głosiła, że napastnik był żołnierzem. Spekulację wywołało jego umundurowanie. Zanim pojawiło się oficjalne dementi, narracja miała zgromadzić blisko 18 mln wyświetleń.

Kolejna historia przypisywała sprawcy ukraińskie pochodzenie. Zaczęła wygasać po potwierdzeniu, że napastnik jest Polakiem. Nie zakończyło to jednak manipulacji. Wkrótce powstała jej zmieniona wersja, według której mężczyzna miał wcześniej walczyć jako najemnik po stronie ukraińskiej armii.

Nie przedstawiono wiarygodnych dowodów na poparcie tej tezy. Jej konstrukcja pokazuje jednak typowy mechanizm dezinformacji: gdy fakty obalają pierwotny przekaz, historia zostaje przerobiona tak, aby nadal pasowała do wywołującej emocje tezy.

Podobnie było z pogłoską o drugim napastniku na dachu kościoła Mariackiego. Gdy kolejne komunikaty służb nie potwierdziły jego istnienia, zainteresowanie tą historią zaczęło spadać.

Po dementi pojawili się „statyści”

W niedzielę, 8 listopada, zaczęto rozpowszechniać twierdzenia, że zamach został zainscenizowany, a ofiary i świadkowie byli statystami. Narracja miała mniejsze zasięgi, ale pojawiła się dokładnie wtedy, gdy wcześniejsze historie traciły popularność.

Tak działa adaptacyjna dezinformacja: nie opiera się na jednej niezmiennej wersji wydarzeń. Jej autorzy obserwują oficjalne komunikaty, reakcje odbiorców i słabnięcie wcześniejszych przekazów. Następnie proponują nową opowieść, która ma ponownie wzbudzić strach albo oburzenie.

Największą falę fałszywych publikacji odnotowano około godz. 18 w sobotę, zaledwie kilka godzin po zamachu. W niedzielę około godz. 8 nastąpił drugi wzrost aktywności, ale nowe treści nie zdobywały już porównywalnej popularności.

Sztuczna inteligencja poprawiała rzeczywistość

Osobnym problemem były fotografie zmodyfikowane przy użyciu narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Obrazy wyostrzano i uzupełniano, a następnie przedstawiano jako dokładniejsze wersje zdjęć z miejsca ataku.

Program nie „odkrywa” jednak szczegółów, których aparat nie zarejestrował. Może je wygenerować na podstawie statystycznego przewidywania. W rezultacie na zdjęciu pojawiają się twarze, przedmioty albo napisy, których nie było w rzeczywistości.

Udostępniane bez wyjaśnienia takie obrazy mogą zostać potraktowane jako dokumentacja zdarzenia, a nawet jako dowód na obecność konkretnej osoby.

Gawkowski: chcą podsycać nienawiść

Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski poinformował o nadzwyczajnym spotkaniu kierownictwa resortu z zespołem analizującym dezinformację. Zapewnił, że fałszywe przekazy są zgłaszane, a służby pracują nad ich wygaszaniem.

Według wicepremiera cel kampanii był jasny: wywoływanie strachu, podsycanie nienawiści, antagonizowanie Polaków oraz osłabianie zaufania do państwa i jego instytucji. Ostrzegł również, że rozpowszechnianie niesprawdzonych materiałów może napędzać boty oraz zagraniczne operacje informacyjne. 

Kilka godzin wystarczyło

Przypadek Krakowa pokazuje, że walka o interpretację tragicznego wydarzenia rozpoczyna się jeszcze przed zakończeniem działań ratowniczych. Fałszywa informacja nie musi być szczególnie wiarygodna. Wystarczy, że pojawi się szybko, odpowiada na społeczne lęki i wskazuje łatwego do rozpoznania winnego.

Dementi dociera później. Jest zwykle mniej emocjonalne, nie zawiera sensacyjnych zdjęć i rzadziej wywołuje lawinę udostępnień.

Dlatego najważniejsza zasada pozostaje prosta: jeśli anonimowy wpis natychmiast wyjaśnia motyw sprawcy, wskazuje politycznych organizatorów albo ujawnia informacje, których nie znają jeszcze służby, prawdopodobnie nie jest sensacyjnym odkryciem. Znacznie częściej jest częścią chaosu, na którym ktoś próbuje zyskać zasięg, pieniądze albo polityczny wpływ.

Jak zgłosić podejrzaną informację?

Ministerstwo Cyfryzacji apeluje, żeby nie udostępniać materiałów, których źródła nie można zweryfikować. Szczególną ostrożność powinny wzbudzać anonimowe wpisy wywołujące silne emocje, sensacyjne nagrania bez wskazanego autora oraz zdjęcia, na których mogą występować ślady modyfikacji.

Podejrzane treści można przekazać ekspertom za pośrednictwem formularza Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK. Zgłoszenie powinno zawierać odnośnik do materiału i krótkie wyjaśnienie, dlaczego budzi on wątpliwości. 

Agata Skalska, studentka Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, postanowiła to zmienić. Zaprojektowała i wykonała prototyp protezy, której stopa może poruszać się na boki.

Zaczęło się od połączenia dwóch pasji

Pomysł nie pojawił się przypadkiem. Agata Skalska od lat interesuje się sportem i inżynierią. Postanowiła wykorzystać oba zainteresowania, aby opracować rozwiązanie dla osób po amputacji kończyny dolnej powyżej kolana. Skupiła się na module odpowiadającym za ruch stawu skokowego. W wielu dostępnych na rynku protezach jego ruchomość jest ograniczona, zwłaszcza jeśli chodzi o odchylanie stopy na boki. Jej konstrukcja ma naśladować zachowanie ludzkiej stopy podczas stawania na nierównej powierzchni. Zamiast pozostawać w jednej pozycji, stopa protezy może się odchylić, lepiej dopasowując do podłoża.

Inspiracją były również międzynarodowe zawody Cybathlon, podczas których osoby z niepełnosprawnościami pokonują przeszkody przy użyciu zaawansowanych urządzeń wspomagających. W jednej z konkurencji uczestnicy przechodzą po kołyszących się dyskach. Takie zadanie wymaga szczególnie dobrej równowagi.

Włókno węglowe i pięta z drukarki 3D

Zanim powstał prototyp, studentka przeanalizowała budowę ludzkiej stopy, przygotowała projekt i wykonała obliczenia wytrzymałościowe. Jak przyznaje, to właśnie obliczenia okazały się najtrudniejszą częścią prac.

Proteza składa się z czterech głównych elementów: podeszwy, górnej części stopy, modułu pięty oraz adaptera. Każdy z nich wykonano z materiału odpowiadającego jego funkcji. Podeszwa powstała z lekkiego i wytrzymałego włókna węglowego, a górna część z bardziej elastycznego włókna szklanego. Do wykonania pięty wykorzystano natomiast druk 3D i tworzywo TPU. Materiał ten przypomina gumę – można go odkształcić, a następnie wraca do pierwotnego kształtu.

Ciekawym rozwiązaniem jest podłużne przecięcie górnej części stopy. Dzięki temu jej fragmenty mogą pracować niezależnie, co ma dodatkowo ułatwiać dopasowanie protezy do powierzchni.

Prototyp wytrzymał obciążenie 100 kilogramów

Gotowa konstrukcja przeszła testy pod obciążeniem 50 oraz 100 kilogramów. Jak poinformowała AGH, w obu przypadkach wyniki były zgodne z założeniami projektantki.

Nie oznacza to jednak, że proteza jest już gotowa do codziennego użytkowania. Uczelnia informuje na razie o testach obciążeniowych, a nie o badaniach z udziałem osób po amputacji. Kolejnym etapem mogłoby być sprawdzenie różnych wersji konstrukcji dostosowanych do masy ciała i indywidualnych potrzeb użytkowników. Od tego zależałoby, jak rozwiązanie będzie zachowywać się podczas rzeczywistego chodzenia.

Projekt stał się pracą inżynierską

Proteza powstała w ramach pracy inżynierskiej Agaty Skalskiej, przygotowanej pod kierunkiem prof. Krzysztofa Mendroka. Autorka nadal kształci się na AGH. Kontynuuje studia magisterskie na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, a jednocześnie studiuje Druk 3D Materiałów Metalicznych na Wydziale Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej.

Na razie nie wiadomo, czy i kiedy rozwiązanie trafi do produkcji. Studentka pokazała jednak, że nawet niewielka zmiana w konstrukcji stopy protezy może otworzyć nowe możliwości jej dostosowania do codziennych przeszkód.

W rezultacie zamiast wygodnej podróży pozostaje stanie na korytarzu, czasem przez kilka godzin. Tak wygląda rzeczywistość części pasażerów PKP Intercity. I nic nie wskazuje na to, żeby ten problem szybko zniknął. Dlaczego?

Brakuje 300 wagonów. Wiceminister przyznaje, że sytuacja jest trudna

Wiceminister infrastruktury Piotr Malepszak przyznał w rozmowie z RMF24, że PKP Intercity dysponuje obecnie około 1700 wagonami wykorzystywanymi do przewozu pasażerów. Tymczasem potrzeby są znacznie większe.

– Brakuje nam około 300 wagonów – doprecyzował wiceminister.

Oznacza to, że niedobór odpowiada niemal 18 proc. obecnego zasobu wagonów. Malepszak przyznał również, że przy takiej liczbie pojazdów nie da się zapewnić miejsc siedzących wszystkim podróżnym.

Problem staje się szczególnie dotkliwy w weekendy, święta i podczas długich weekendów, kiedy tysiące Polaków ruszają w podróż. Wystarczy większe zainteresowanie konkretnym połączeniem, żeby wagony zapełniły się do ostatniego miejsca.

Wagony za miliardy złotych. Na dostawy trzeba jednak poczekać

PKP Intercity zamówiło już 300 nowych wagonów w poznańskiej fabryce H. Cegielski. Wartość kontraktu wynosi około 4,2 mld zł. Problem w tym, że pasażerowie nie zobaczą wszystkich nowych pojazdów na torach jeszcze przez kilka lat.

Pierwotnie pierwsze wagony miały trafić do przewoźnika latem 2026 roku. Harmonogram został jednak przesunięty.

Zgodnie z aktualnymi planami do czerwca 2027 roku producent ma dostarczyć pierwszych 70 wagonów. Do czerwca 2028 roku łączna liczba dostarczonych pojazdów ma wzrosnąć do 131. Całe zamówienie powinno zostać zrealizowane dopiero w 2030 roku.

Oznacza to, że choć kontrakt podpisano ponad dwa lata temu, na pełne efekty inwestycji trzeba będzie czekać jeszcze niemal cztery lata. Co więcej, część nowych wagonów może zastąpić starszy tabor, więc nie musi to oznaczać zwiększenia floty dokładnie o 300 pojazdów.

PKP Intercity próbuje ratować sytuację także zakupami używanych wagonów z Niemiec. Przewoźnik kupił już 50 takich pojazdów i jest zainteresowany kolejnymi 96.

Pasażerów przybywa. Pociągów będzie więcej, ale czy wystarczy miejsc?

Problem z brakiem wagonów staje się coraz poważniejszy, bo Polacy coraz chętniej podróżują koleją.

W 2025 roku PKP Intercity przewiozło około 89,2 mln pasażerów. Tylko w pierwszym półroczu 2026 roku z usług przewoźnika skorzystało 44,7 mln osób, o 11 proc. więcej niż rok wcześniej. Plan na cały 2026 rok zakłada obsłużenie około 96 mln podróżnych.

Jednocześnie spółka przygotowuje się do uruchomienia większej liczby połączeń. Od 13 grudnia, wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy, liczba codziennych pociągów ma wzrosnąć z około 530 do 600.

To dobra wiadomość dla pasażerów, ale rodzi pytanie: skąd wziąć dodatkowe wagony, skoro już dziś jest ich za mało?

Nie każdy bilet uprawnia też do podróży bez zagwarantowanego miejsca siedzącego. W pociągach objętych obowiązkową rezerwacją zasady sprzedaży są bardziej restrykcyjne. Dlatego przed podróżą warto sprawdzić, czy bilet obejmuje konkretne miejsce i czy danym połączeniem można podróżować bez rezerwacji.

Zabrakło trzech głosów. PSL chce kolejnego podejścia

22 października Sejm odrzucił przygotowany przez PSL projekt zmiany Kodeksu wyborczego. Za jego przyjęciem głosowało 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięciu wstrzymało się od głosu. Do uchwalenia ustawy zabrakło trzech głosów.

Przeciwko zmianie głosowali przede wszystkim posłowie PiS oraz części innych ugrupowań. Nie było też jednomyślności w koalicji rządzącej. Siedmioro posłów KO nie wzięło udziału w głosowaniu, wśród nich premier Donald Tusk, minister finansów Andrzej Domański i rzecznik rządu Adam Szłapka, którzy przebywali wówczas z wizytą zagraniczną. Część posłów Lewicy głosowała przeciw.

Podczas czwartkowego Kongresu Polskiego Samorządu w Warszawie Władysław Kosiniak-Kamysz zapewnił, że jego ugrupowanie nie wycofa się z pomysłu.

– My tego nie odpuścimy, my tę sprawę dowieziemy do końca. To dla nas sprawa honoru – powiedział lider PSL.

Według Zero.pl politycy PSL liczą na poparcie tych parlamentarzystów, których głosów zabrakło w październiku. Jeden z rozmówców portalu przekonywał, że przed poprzednim głosowaniem również uzgodniono poparcie, jednak nie wszyscy dotrzymali ustaleń.

W Sejmie czeka już następny projekt

Ludowcy nie muszą przygotowywać całkowicie nowej ustawy. Od listopada 2025 roku w Sejmie znajduje się projekt senacki, który również zakłada usunięcie limitu dwóch kadencji. Propozycja przewiduje uchylenie przepisu Kodeksu wyborczego uniemożliwiającego ponowny start osobie dwukrotnie wybranej na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w tej samej gminie.

Projekt nie został jeszcze uchwalony. Nawet jeśli uzyska większość w Sejmie i poparcie Senatu, konieczny będzie podpis prezydenta Karola Nawrockiego.

Dodatkowym elementem dyskusji jest czwartkowa wypowiedź prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, który stwierdził, że dwukadencyjność jest sprzeczna z konstytucją. Była to tylko jego ocena, a nie rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego.

W 2029 roku wielu włodarzy nie będzie mogło kandydować

Przypomnijmy, że ograniczenie liczby kadencji wprowadzono w 2018 roku. Wówczas rozpoczęto również liczenie kadencji na potrzeby nowego przepisu.

Oznacza to, że samorządowcy wybrani w 2018 roku i ponownie w 2024 roku nie będą mogli ubiegać się o trzeci wybór na to samo stanowisko w tej samej gminie w 2029 roku. Nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniej rządzili przez kilkanaście, czy nawet kilkadziesiąt lat. Liczą się wybory przeprowadzone od 2018 roku.

Ograniczenie dotyczy wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Nie obejmuje natomiast radnych gmin, powiatów ani sejmików województw. Nie jest to również zakaz ubiegania się o stanowisko lidera w innej gminie.

- Starszy posterunkowy Jakub Kulik, który bez wahania stanął do walki z uzbrojonym zamachowcem, walczy w szpitalu o życie. Policjant został ciężko ranny i potrzebuje każdej kropli krwi. Potrzebna jest krew AB Rh+ - informuje Komenda Główna Policji w Warszawie.

Każdego, kto może pomóc, proszony jest o zgłaszanie się do dowolnej stacji krwiodawstwa w całej Polsce.

Ważne! 
Przy oddawaniu krwi należy wskazać, że jest ona przeznaczona dla Jakuba Kulika.

W związku z wprowadzeniem żałoby narodowej, flagi RP na budynkach administracji publicznej, rządowej i samorządowej, w tym na budynku Kancelarii Prezydenta RP oraz Biura Bezpieczeństwa Narodowego, zostały opuszczone do połowy masztu.

Żałoba narodowa została ogłoszona w związku z tragicznymi wydarzeniami, do których doszło 7 listopada w Krakowie. Na Rynku Głownym w Krakowie zamachowiec strzelał do przypadkowych ludzi. Zginęlo 6 osób, kilkanaście trafiło do krakowskich szpitali, w tym 2 policjantów.

W domu zamachowca policjanci odnaleźli 3 ciała. 24-letni mężczyzna został ujęty. Policja ustala okoliczności i motywy jego działania.

Choć takie praktyki są zabronione, w Polsce wciąż stanowią poważny problem. Pokazują to najnowsze wyniki badania SW Research. Warto je poznać, bo sezon grzewczy ruszył na dobre.

Co drugi Polak spotyka się z paleniem śmieci

Z badania przeprowadzonego na zlecenie Plastics Europe Polska wynika, że 48 proc. Polaków styka się ze spalaniem odpadów w gospodarstwach domowych. Aż 14 proc. deklaruje, że obserwuje takie sytuacje bardzo często.

Najczęściej problem pojawia się tuż za płotem. Wśród osób, które zetknęły się ze spalaniem odpadów, 49 proc. wskazuje domy sąsiadów. Tyle samo dostrzega ten proceder w gospodarstwach mijanych podczas podróży. Kolejne 18 proc. wymienia znajomych, a 13 proc. członków rodziny.

Co więcej, 12 proc. respondentów przyznaje, że sami spalają odpady z tworzyw sztucznych. To pokazuje, że problem nie ogranicza się do pojedynczych przypadków.

Wiedzą, że trują. Dlaczego więc nadal to robią?

Najbardziej zaskakujący jest rozdźwięk między świadomością a zachowaniem. Aż 84 proc. badanych uważa spalanie śmieci w domowych piecach za szkodliwe.

Najsilniejszym argumentem przeciwko takim praktykom okazują się zanieczyszczenie środowiska i uciążliwy zapach. Każdy z nich wskazuje 41 proc. respondentów. Niemal co piątego odstrasza groźba kary.

Znacznie słabiej przemawia argument dotyczący recyklingu. Choć 89 proc. Polaków wie, że tworzywa sztuczne można ponownie przetwarzać, niespełna 8 proc. uznaje utratę cennych surowców za najważniejszy powód do tego, żeby nie wrzucać plastiku do pieca.

Nawet 5000 zł grzywny

Przypomnijmy więc, że spalanie odpadów w domowych piecach jest zabronione. Podczas spalania plastikowych opakowań, lakierowanego drewna czy innych śmieci mogą powstawać niebezpieczne dla zdrowia substancje. Zanieczyszczenia trafiają do powietrza, którym oddychają również mieszkańcy sąsiednich posesji.

Za nielegalne spalanie odpadów grozi mandat do 500 zł, a w określonych przypadkach zbiegu wykroczeń do 1000 zł. Jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść nawet 5000 zł. Przepisy przewidują również możliwość zastosowania kary aresztu.

Co zrobić, gdy podejrzewamy, że sąsiad pali śmieciami? 

Można zawiadomić straż miejską lub gminną albo urząd miasta/gminy. Upoważnieni kontrolerzy mogą sprawdzić palenisko i wykorzystywany opał, a w uzasadnionych przypadkach pobrać próbki do badań.

Warto jednak pamiętać, że sam ciemny dym czy nieprzyjemny zapach nie stanowią jeszcze jednoznacznego dowodu spalania odpadów.

Najnowsze badanie pokazuje, że sama wiedza o szkodliwości palenia śmieci nie wystarcza. A wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego problem ponownie staje się szczególnie dotkliwy. Bo dym z jednego komina nie zatrzymuje się na granicy posesji. Oddychają nim wszyscy sąsiedzi.

Na nagrody przygotowano łącznie milion złotych.

Program Bug Bounty, uruchomiony 3 listopada przez CERT Polska działający w strukturach NASK, ma pomóc w wykrywaniu niebezpiecznych błędów, zanim wykorzystają je cyberprzestępcy.

Hakerzy dostali zielone światło. Mogą sprawdzać rządowe serwisy

Zasada jest prosta. Specjaliści od cyberbezpieczeństwa, nazywani etycznymi hakerami, mogą legalnie testować wybrane państwowe systemy. Jeśli znajdą lukę, zgłaszają ją ekspertom CERT Polska. Ci weryfikują odkrycie i przekazują informacje instytucji odpowiedzialnej za dany serwis.

Na początek udostępniono pięć programów. Obejmują one między innymi rządowy portal GOV.PL, systemy NASK i CERT Polska, komunikator mSzyfr oraz serwisy internetowe gminy Władysławowo.

Nie oznacza to jednak zgody na dowolne włamywanie się do urzędowych systemów. Testować można wyłącznie zasoby wskazane przez organizatorów i tylko zgodnie z regulaminem.

Nawet 20 tys. zł za jedną lukę. Kto może zarobić?

Nagrody zaczynają się od kilkuset złotych, ale za wykrycie szczególnie niebezpiecznej podatności można otrzymać nawet 20 tys. zł. Wysokość wypłaty zależy od tego, jak poważny jest znaleziony błąd.

W programie mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 18 lat, mają numer PESEL, rachunek bankowy w Polsce i płacą tutaj podatki.

W przyszłości organizatorzy zamierzają dopuścić również młodszych pasjonatów informatyki, w wieku 16-17 lat, ale pod warunkiem uzyskania zgody opiekuna prawnego.

Zgłoszenia przyjmowane są przez specjalną platformę hack.cert.pl. Program ma formułę konkursową, dzięki czemu uczestnicy nie muszą samodzielnie rozliczać podatku dochodowego od otrzymanych nagród.

Cyberzagrożeń przybywa w zastraszającym tempie

Powód uruchomienia programu jest poważny. Jak informuje NASK, od stycznia do września 2026 roku na świecie wykryto ponad 105 tys. nowych podatności w systemach informatycznych. Tymczasem w całym 2025 roku było ich blisko 71 tys.

W Polsce liczba podatności obsłużonych przez CERT Polska wzrosła w ciągu trzech lat o ponad 300 proc.

– Nie ma systemów, które są w 100 proc. bezpieczne – przyznał podczas prezentacji programu Radosław Nielek, dyrektor NASK.

Podkreślił, że samo znalezienie słabego punktu nie wystarczy. Równie ważne jest jego szybkie usunięcie. Dlatego do programu zaproszono instytucje przygotowane do sprawnego reagowania na zgłoszenia.

Chodzi o bezpieczeństwo danych milionów Polaków

Stawka jest znacznie większa niż pieniądze wypłacane hakerom. Z państwowych serwisów internetowych korzystają miliony obywateli. Załatwiają sprawy urzędowe, przekazują dokumenty i udostępniają dane osobowe.

Niebezpieczna luka może w określonych przypadkach umożliwić przestępcom dostęp do poufnych informacji, manipulowanie danymi albo zakłócenie działania usług publicznych.

Dlatego państwo chce wykorzystać wiedzę niezależnych specjalistów, zanim zrobią to cyberprzestępcy.

Polska platforma ma jeszcze jedną istotną cechę. Została zbudowana przez CERT Polska i działa na krajowej infrastrukturze. Informacje o wykrytych podatnościach nie trafiają do zewnętrznych firm pośredniczących.

Program jest otwarty na kolejne instytucje publiczne. Jeśli się sprawdzi, lista państwowych i samorządowych serwisów, w których hakerzy będą mogli legalnie szukać błędów, może się wydłużyć.

Według śledczych sprzedaż internetowa mogła służyć do prowadzenia oszustw podatkowych na ogromną skalę. Szacowane straty Skarbu Państwa przekraczają 162 mln zł.

57 tysięcy hulajnóg w magazynach

Akcję przeprowadzono na początku października na Mazowszu, ale została ujawniona dopiero 4 listopada. Wzięło w niej udział ponad 150 funkcjonariuszy. Przeszukano magazyny, siedziby przedsiębiorstw i miejsca zamieszkania osób podejrzewanych o udział w procederze.

Skala odkrycia jest ogromna. Służby zabezpieczyły ponad 57 tys. hulajnóg elektrycznych o szacunkowej wartości 156 mln zł. Do tego doszły urządzenia i elementy instalacji fotowoltaicznych warte ponad 6,5 mln zł.

Według ustaleń śledczych w latach 2024-2026 grupa miała prowadzić sprzedaż towarów za pośrednictwem platformy internetowej, nie rozliczając należnego podatku VAT. W sprawie pojawia się również wątek chińskich sprzedawców i międzynarodowego obrotu towarami.

Walizka na strychu skrywała fortunę

Jednym z najbardziej spektakularnych odkryć była gotówka ukryta na strychu jednej z posesji. Funkcjonariusze znaleźli tam walizkę, a w niej ponad 700 tys. zł i 300 tys. euro.

Pieniądze ukrywano również w zamrażarce. W ich odnalezieniu pomagała Hera, pies służbowy KAS wyszkolony do wykrywania banknotów.

Służby zablokowały ponadto ponad 5 mln zł na rachunkach bankowych. To kolejne środki zabezpieczone na potrzeby postępowania.

Ośmiu podejrzanych trafiło do aresztu

Wśród 16 zatrzymanych jest dziewięciu obywateli Polski, sześciu obywateli Chin i jeden obywatel Białorusi.

Zatrzymani usłyszeli zarzuty dotyczące m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, prania pieniędzy oraz przestępstw skarbowych. Sąd zdecydował o tymczasowym aresztowaniu ośmiu podejrzanych. Wobec pozostałych zastosowano wolnościowe środki zapobiegawcze.

Śledczy zabezpieczyli również samochody i inne składniki majątku, które mogą posłużyć do zabezpieczenia przyszłych kar i roszczeń.

Do przewiezienia hulajnóg potrzeba aż 170 ciężarówek

O rozmiarach całego przedsięwzięcia najlepiej świadczy porównanie przedstawione przez służby. Żeby przewieźć wszystkie zabezpieczone hulajnogi, potrzeba byłoby niemal 170 naczep ciężarowych.

Śledztwo nie jest zakończone. Funkcjonariusze analizują dokumentację finansową, komputery i zabezpieczone nośniki danych. Sprawdzają również powiązania kolejnych przedsiębiorstw oraz osób, które mogły uczestniczyć w procederze. Niewykluczone są następne zatrzymania.

Sprawa pokazuje, jak wielkie kwoty mogą wchodzić w grę przy nielegalnym handlu internetowym. Nieodprowadzanie VAT oznacza nie tylko straty dla budżetu państwa, ale także nieuczciwą przewagę nad przedsiębiorcami, którzy płacą podatki zgodnie z przepisami.

Na razie ustalenia dotyczą podejrzeń i zarzutów prokuratorskich. Ostateczną odpowiedzialność zatrzymanych rozstrzygnie sąd.

Mateusz Morawiecki zapowiedział konstruktywne wotum nieufności wobec rządu Donalda Tuska i wskazał kandydata na nowego premiera. Miałby nim zostać były marszałek Sejmu Marek Jurek.

To polityczna próba wykorzystania gwałtownego kryzysu wokół TK do zbudowania nowej większości parlamentarnej. Morawiecki przyznaje, że do wymaganych 231 głosów brakuje około 10-11 posłów. Liczy przede wszystkim na ludzi z PSL lub Polski 2050.

Najpierw nocna awantura w Trybunale

Polityczna ofensywa ruszyła po bezprecedensowych wydarzeniach wokół TK. Po odsunięciu od wykonywania czynności Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego kierowanie Trybunałem przejęła Anna Korwin-Piotrowska. Święczkowski i jego polityczne zaplecze nie uznają tej decyzji.

Do Warszawy wrócił prezydent Karol Nawrocki, który przerwał wizytę w Senegalu. I w piątek w nocy pojawił się w siedzibie Trybunału.

Przy wejściu doszło do przepychanki. Nagrania z wydarzenia stały się jednym z najważniejszych elementów politycznej awantury. Strona rządowa oskarża prezydenta o użycie siły wobec osób broniących dostępu do Trybunału, w tym Anny Korwin-Piotrowskiej. 

Pałac Prezydencki przedstawia przeciwną wersję i utrzymuje, że to osoby blokujące wejście naruszyły nietykalność głowy państwa. I zapowiedział złożenie zawiadomienia do prokuratury.

Spór przeniósł się również do wnętrza budynku. Nawrocki kwestionował status nowych sędziów TK, a przedstawiciele jego kancelarii oskarżali ich o udział w zamachu na Trybunał.

Tusk odpowiada: o racji nie mogą decydować mięśnie

W sobotę wieczorem w specjalnym orędziu premier Donald Tusk jednoznacznie stanął po stronie nowych władz Trybunału i zapowiedział zapewnienie TK bezpieczeństwa oraz możliwości normalnego funkcjonowania.

Premier podkreślił, że polityk nie może wchodzić do sądu lub trybunału, wydawać sędziom poleceń ani ich zastraszać – nawet jeśli jest prezydentem. Mówił również, że w demokratycznym państwie o racji nie mogą decydować siła fizyczna i agresja.

To oznacza, że rząd nie zamierza ustępować pod naciskiem Pałacu Prezydenckiego i prawicowej opozycji.

Konsultacje bez KO i Lewicy

Nawrocki próbował w sobotę (31 października) znaleźć polityczne wyjście z kryzysu podczas konsultacji z ugrupowaniami parlamentarnymi. Nie doprowadziły one jednak do przełomu.

Koalicja Obywatelska i Lewica nie pojawiły się na rozmowach. PSL oraz Polska 2050 opowiedziały się natomiast za uznaniem prawidłowości dokonanych przez Sejm wyborów nowych sędziów TK. Prawicowa opozycja zajęła stanowisko przeciwne.

To istotne również dla planu Morawieckiego. Bez przeciągnięcia na swoją stronę części obecnej koalicji rządzącej nie ma bowiem żadnej możliwości zdobycia większości potrzebnej do odwołania Tuska.

Morawiecki dostrzegł polityczną szansę

Były premier chce teraz przenieść konflikt z ulicy i Trybunału do Sejmu.

Rozwój Plus zapowiedział konstruktywne wotum nieufności. Kandydatem na premiera technicznego ma zostać Marek Jurek. Morawiecki przekonuje, że taki gabinet powinien uspokoić sytuację i doprowadzić kraj do wyborów. Sam dopuszcza, że mogłyby odbyć się wcześniej niż w konstytucyjnym terminie.

W praktyce oznacza to próbę rozbicia obecnej większości parlamentarnej. Morawiecki wprost wskazuje PSL i Polskę 2050 jako ugrupowania, od których może zależeć powodzenie całej operacji.

Konstruktywne wotum nieufności wymaga co najmniej 231 głosów. Sejm nie tylko odwołuje wówczas dotychczasowy gabinet, ale jednocześnie wybiera wskazanego we wniosku nowego premiera. Nie wystarczy więc zebrać większości przeciwko Tuskowi. Trzeba jeszcze znaleźć 231 posłów gotowych poprzeć Marka Jurka.

Morawiecki między radykalną prawicą a centrum

Sytuacja jest dla Morawieckiego tym bardziej skomplikowana, że kryzys wokół TK uruchomił także najbardziej radykalną część prawicy. Przed Trybunałem pojawili się Jarosław Kaczyński, Krzysztof Bosak, Sławomir Mentzen i Grzegorz Braun. Braun opublikował nawet wspólne zdjęcie z Kaczyńskim, które szybko stało się viralem.

Morawiecki znalazł się więc w politycznie niewygodnym położeniu. Z jednej strony musi rywalizować o prawicowego wyborcę i ostro atakować rząd – sam mówi już nawet o Polsce stojącej na „skraju wojny domowej”. Z drugiej próbuje przekonać umiarkowanych polityków PSL i Polski 2050, że rząd techniczny pod kierownictwem Marka Jurka byłby bezpiecznym sposobem wyjścia z kryzysu.

To trudne do pogodzenia strategie.

Tusk ma własny plan. Na stole referendum

Tymczasem Donald Tusk również szuka sposobu na zakończenie kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Jak ustaliła „Rzeczpospolita”, premier sonduje możliwość przeprowadzenia referendum dotyczącego zmian w Konstytucji RP. Byłby to jeden ze scenariuszy pozwalających na trwałe uregulowanie sytuacji w TK.

Według informacji dziennika w otoczeniu premiera rozważanych jest kilka wariantów. Jeden z nich zakłada sprawdzenie w referendum, czy Polacy popierają zmiany konstytucyjne dotyczące Trybunału. Taki ruch mógłby również sprawdzić rzeczywistą gotowość prezydenta i opozycji do kompromisu w sprawie nowych zasad funkcjonowania TK.

Jedno ma być jednak przesądzone: rząd nie zamierza wycofywać się z dotychczasowych działań. To oznacza, że nie należy spodziewać się powrotu do sytuacji sprzed odsunięcia Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego.

Referendum byłoby przy tym ruchem politycznie ryzykownym, ale mogłoby całkowicie zmienić charakter obecnego konfliktu. Spór, który dziś rozgrywa się między rządem, prezydentem i przeciwnymi obozami w Trybunale, zostałby przeniesiony bezpośrednio do wyborców.

Aż 3 proc. wartości nieruchomości

Zresztą spór już się zaczął. Polski Związek Działkowców alarmuje, że luka w przepisach pozwala naliczać rodzinnym ogrodom działkowym opłaty według stawek, które mogą być bardzo dotkliwe. W niektórych przypadkach pojawiła się stawka wynosząca aż 3 proc. wartości nieruchomości.

W praktyce – według wyliczeń PZD przytaczanych przez media – może to oznaczać dla pojedynczego działkowca wydatek od około 300 do nawet 1000 zł rocznie.

650 tys. działkowców zagrożonych?

Problem bierze się z przepisów dotyczących użytkowania wieczystego. Nie przewidziano w nich odrębnej, preferencyjnej stawki dla rodzinnych ogrodów działkowych.

PZD wskazuje, że około 65 proc. gruntów zajmowanych przez ROD pozostaje w użytkowaniu wieczystym. Związek szacuje więc, że potencjalnie problem może dotyczyć nawet około 650 tys. działkowców.

To jednak scenariusz zagrożenia, a nie rachunek wystawiony już setkom tysięcy ludzi.

Rząd przedstawia bowiem zupełnie inny obraz sytuacji. Według danych Ministerstwa Rozwoju i Technologii przedstawionych we wrześniu w Sejmie ROD-y zajmowały 24 756 ha, a odpłatność dotyczyła około 182 ha. To zaledwie 0,7 proc. całej powierzchni.

Resort wskazywał więc, że 99,3 proc. terenów przekazanych pod ROD jest użytkowanych bezpłatnie.

PZD odpowiada: problem rośnie

Działkowców te wyliczenia nie uspokajają. Z najnowszych informacji PZD wynika, że powierzchnia objęta opłatami mogła już wzrosnąć do około 400 ha.

Związek obawia się przede wszystkim precedensu. Jeśli kolejne samorządy zaczną sięgać po wysokie stawki, problem przestanie być lokalny.

Przykłady sporów pojawiały się już m.in. w Grudziądzu, Toruniu, Wołominie, Wieliczce i Brzezinach. W części przypadków samorządy łagodziły skutki opłat wysokimi bonifikatami. Sam mechanizm jednak pozostał.

I właśnie tego najbardziej obawia się PZD.

Działkowcy chcą stawki 0,1 proc.

Związek proponuje proste rozwiązanie: specjalną stawkę w wysokości 0,1 proc. wartości nieruchomości dla gruntów przeznaczonych na rodzinne ogrody działkowe. Nadal możliwe byłoby również całkowite zwolnienie z opłaty.

Sprawa szybko trafiła na polityczny stół.

Posłanka KO Bożena Lisowska poinformowała podczas październikowego posiedzenia parlamentarnego zespołu zajmującego się ROD, że przygotowywany jest poselski projekt ustawy. Jego wstępna wersja ma już istnieć i ma zostać skonsultowana ze środowiskiem działkowców.

Politycy wiedzą, że z działkowcami trudno wygrać

Nic dziwnego, że reakcja jest szybka. Rodzinne ogrody działkowe to w Polsce potężne środowisko społeczne. PZD mówi o blisko milionie rodzin korzystających z działek, a spory dotyczące ROD już wielokrotnie wywoływały ogromne emocje.

Dla polityków rachunek jest więc prosty: nawet jeśli dziś opłaty dotyczą niewielkiej części gruntów, perspektywa kilkuset czy nawet tysiąca złotych dodatkowego obciążenia jest wystarczająca, żeby rozpalić konflikt.

A tego konfliktu rządzący najwyraźniej wolą uniknąć. Zanim problem stanie się masowy, na stole pojawia się projekt zmiany prawa.

Najwyższą kwotę wykazano w Lublinie. Badanie ujawniło również, jak trudno zdobyć szczegółowe informacje o wydatkach na wynagrodzenia w publicznej ochronie zdrowia.

Prawie 3 miliony w jednym szpitalu

Najwyższa kwota w zestawieniu wyniosła dokładnie 2 979 868 zł. Takie wynagrodzenie wykazał 1. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką w Lublinie. W przeliczeniu na 12 miesięcy to ponad 248 tys. zł miesięcznie.

Niewiele niższa kwota pojawiła się w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Wojewódzkim im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu – 2,74 mln zł. W Szpitalu Wojewódzkim im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie najwyższa wykazana suma zbliżyła się do 2,6 mln zł.

Milionowe kwoty pojawiły się także w innych placówkach. W całym zestawieniu odnotowano 248 pozycji przekraczających milion złotych. Takie wartości wykazało 56 szpitali.

Nie każda pozycja musi jednak odpowiadać rocznym zarobkom jednej osoby. W części dokumentów brakowało danych identyfikujących lekarzy, a niektóre placówki osobno wykazywały różne formy zatrudnienia.

Ile zarabiają pozostali lekarze?

W danych przekazanych Watchdog Polska mediana rocznych kwot wyniosła 172 594 zł, a średnia – 239 506 zł.

Różnice między szpitalami były bardzo duże. Najwyższą medianę odnotowano w Szpitalu Wojewódzkim im. św. Łukasza w Tarnowie – ponad 734 tys. zł. W Szpitalu Powiatowym w Rawiczu było to około 566 tys. zł, a w szpitalu wojewódzkim w Zamościu ponad 512 tys. zł.

Zestawienie obejmuje zarówno wynagrodzenia związane z umowami o pracę, jak i różnymi formami współpracy kontraktowej. Część placówek podała kwoty brutto, inne netto. Dane obejmują też różne okresy i wymiary czasu pracy.

Większość szpitali nie ujawniła danych

Watchdog Polska wysłał 29 czerwca 2026 roku wnioski o informację publiczną do 1358 placówek medycznych.

Organizacja poprosiła o wykaz lekarzy oraz łącznych kwot wypłaconych im w 2025 roku, niezależnie od formy zatrudnienia. Dane pozwalające na przygotowanie analizy przekazało 161 podmiotów, czyli około 12 proc. wszystkich adresatów.

Wśród pozostałych placówek część odmówiła udostępnienia informacji, a część nie odpowiedziała na wniosek.

W efekcie organizacja zgromadziła 18 647 pozycji z kwotami wynagrodzeń. Odpowiedzi szpitali udostępniono również w internetowym serwisie Fedrowanie, gdzie można sprawdzić korespondencję dotyczącą poszczególnych placówek.

Czy rekordowe zarobki są normą?

Najwyższe kwoty zwracają uwagę, ale raport nie przedstawia przeciętnych zarobków wszystkich lekarzy w Polsce. Obejmuje tylko placówki, które przekazały informacje nadające się do analizy.

Dodatkowo dane dotyczą wypłat z poszczególnych szpitali. Lekarz pracujący w kilku miejscach może otrzymywać wynagrodzenie z więcej niż jednej placówki.

Autorzy monitoringu zaznaczają, że nie oceniali, czy konkretne wynagrodzenia są odpowiednie do wykonywanej pracy. Ich celem było zebranie informacji o wydawaniu publicznych pieniędzy.

Sprawą zajęła się rzeczniczka praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram. Zwróciła się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska z pytaniem, czy rząd rozważa pomoc dla gospodarstw domowych ogrzewających domy pelletem.

Ponad 2300 zł za tonę

Najnowsze dane pokazują skalę problemu. 26 października mediana cen pelletu w monitorowanych sklepach wynosiła 2323 zł za tonę. Najtańsze oferty schodziły poniżej 1800 zł, ale za najdroższe trzeba było zapłacić nawet 3000 zł. Jeszcze pod koniec września indeks PelletAlert pokazywał, że pellet był droższy aż o 78,3 proc. niż rok wcześniej.

Przy cenie 2323 zł zakup trzech ton oznacza wydatek prawie 7 tys. zł. Cztery tony to ponad 9,2 tys. zł, a pięć – ponad 11,6 tys. zł. Do tego w części przypadków dochodzą koszty transportu.

RPO zwraca uwagę na jeszcze jeden problem. Wysokie ceny utrzymywały się również wiosną i latem, a więc w okresie, w którym właściciele domów mogli próbować zgromadzić zapasy przed zimą.

Tysiące gospodarstw korzysta z takich kotłów

Problem nie dotyczy niewielkiej grupy. Według UOKiK z kotłów na pellet korzysta obecnie około 450 tys. gospodarstw domowych. To o ponad 90 tys. więcej niż w 2023 roku.

Popularność tego sposobu ogrzewania napędzały również publiczne programy wsparcia. W 2025 roku około 77 proc. wniosków o dofinansowanie wymiany źródła ciepła w programie Czyste Powietrze dotyczyło kotłów na pellet i drewno.

I właśnie ten argument mocno wybrzmiewa w interwencji RPO. Bo część obywateli zdecydowała się na zmianę sposobu ogrzewania w ramach polityki wspierającej bardziej ekologiczne rozwiązania. Teraz musi mierzyć się ze znacznie wyższymi kosztami paliwa.

UOKiK sprawdził ceny. To nie zmowa

Przyczynom podwyżek przyjrzał się wcześniej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Nie znalazł dowodów na zmowę cenową czy inne praktyki ograniczające konkurencję.

Problem jest bardziej fundamentalny: gwałtownie zwiększył się popyt, a krajowa produkcja za nim nie nadąża. Wysokiej jakości pellet powstaje przede wszystkim z trocin i innych pozostałości po obróbce drewna. Tymczasem dostępność tego surowca jest ograniczona.

UOKiK ostrzegał już w sierpniu, że problemy mogą wystąpić również w sezonie grzewczym 2026/2027. Urząd wskazywał jednocześnie, że narzędzia pozwalające ograniczyć skutki wysokich cen znajdują się w rękach rządu.

Będą dopłaty do pelletu?

W tej sytuacji RPO zapytała Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprost, czy rozważa formy wsparcia dla gospodarstw domowych, dla których pellet jest głównym źródłem ogrzewania. A jeśli tak, to jakie.

Rzeczniczka poprosiła, żeby odpowiedź została przygotowana w porozumieniu z ministrem energii. Zwróciła też uwagę, że wcześniejsze odpowiedzi rządu na interpelacje dotyczące drożejącego pelletu nie odnosiły się bezpośrednio do kwestii finansowej pomocy dla gospodarstw domowych.

Na teraz nie ma jeszcze decyzji o nowym dodatku ani dopłacie do pelletu. Nie ma też ustalonej wysokości świadczenia, kryterium dochodowego czy terminu składania wniosków. Jest natomiast oficjalna interwencja RPO i pytanie skierowane do rządu.

Do sprawy będziemy wracali.

Państwo zamierza przeznaczyć na jego uruchomienie blisko 100 mln zł. Pełne wdrożenie zaplanowano na drugą połowę 2027 roku.

Odbiorcy alarmów tracą cierpliwość

Tyle że pod informacją MSWiA w sieci szybko pojawiły się komentarze pokazujące zupełnie inny problem.

„Jeżeli będzie działać tak jak dotychczasowe alerty RCB, to ja proszę o opcję »zablokuj«. Dajcie ludziom żyć normalnie” – napisał jeden z internautów.

Inni idą znacznie dalej. Pojawiają się wpisy o „zastraszaniu społeczeństwa”, wywoływaniu paniki czy nawet próbie przejmowania kontroli nad urządzeniami.

Te ostatnie twierdzenia nie opisują jednak sposobu działania Cell Broadcast. System nie przejmuje telefonu ani dostępu do znajdujących się w nim danych. Komunikat jest nadawany przez stacje bazowe do urządzeń znajdujących się na określonym obszarze.

Alarm może stać się tłem

Internetowe komentarze nie są badaniem opinii publicznej. Trudno więc na ich podstawie twierdzić, że Polacy masowo sprzeciwiają się nowemu rozwiązaniu. Problem, który za nimi stoi, jest jednak realny.

Pokazały to ostatnie miesiące na wschodzie Polski.

Mieszkańcy Lubelszczyzny i Podkarpacia otrzymywali serię alertów RCB związanych z rosyjskimi atakami na Ukrainę i potencjalnym zagrożeniem dla polskiej przestrzeni powietrznej. Wiadomości przychodziły również nocą i nad ranem. Radio ZET opisywało mieszkańca Lublina, który przyznał, że jeden z kolejnych alertów po prostu zignorował.

I właśnie tego najbardziej obawiają się eksperci.

– Jeśli mamy tego dużo, może to osłabiać naszą czujność. Ludzie zaczynają to traktować jako element krajobrazu, swoiste tło codzienności – mówi Radiu ZET dr Konrad Maj, psycholog z Uniwersytetu SWPS.

Ostrzeżenie czy już alarm?

Podobnie problem widzi Sergiusz Parszowski, ekspert ds. bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego. Jego zdaniem zbyt częste i podobnie brzmiące alerty RCB mogą sprawić, że odbiorcy zaczną je ignorować.

Kluczowe może być więc wyraźne rozróżnienie między zwykłą informacją, ostrzeżeniem o możliwym niebezpieczeństwie oraz alarmem wymagającym natychmiastowego działania.

Bo jeśli telefon kilka razy ostrzeże przed sytuacją, która z punktu widzenia odbiorcy nie przyniesie żadnych konsekwencji, przy kolejnym sygnale może on już nawet nie wstać z łóżka.

100 mln zł na system szybszy od SMS-a

Technologicznie Cell Broadcast ma być dużym krokiem naprzód. Obecny alert RCB wykorzystuje SMS-y. Nowe rozwiązanie pozwoli wysłać jeden komunikat za pośrednictwem sieci komórkowej do urządzeń znajdujących się w określonej strefie.

To ważne zwłaszcza podczas dużych katastrof i kryzysów, gdy sieć może być przeciążona. MSWiA chce, aby system działał w sieciach 4G i 5G. Za jego budowę odpowiadać mają wspólnie resort, RCB, UKE oraz najwięksi operatorzy komórkowi.

Cell Broadcast nie zastąpi przy tym wszystkich dotychczasowych metod. Ma być częścią większego systemu obejmującego m.in. syreny, Alert RCB oraz specjalne aplikacje.

Za zmianą przepisów zagłosowało 213 posłów, przeciw było 215, a 9 wstrzymało się od głosu. Projekt przepadł, więc obowiązujące ograniczenie pozostaje. I właśnie w wyborach samorządowych w 2029 roku jego skutki będą widoczne na niespotykaną dotąd skalę.

Ponad 1,5 tys. samorządowców może wypaść z gry

Zasada jest prosta: jedna osoba może zostać wybrana wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta w tej samej gminie najwyżej dwa razy. To ograniczenie wprowadził w 2018 roku PIS. Z jednym zastrzeżeniem: wcześniejszych kadencji nie wlicza się do limitu.

Dlatego kluczowe są wybory z 2018 i 2024 roku. Samorządowiec, który dwukrotnie zdobył w nich urząd, w 2029 roku nie będzie mógł ponownie ubiegać się o to samo stanowisko w tej samej gminie.

Skala może być ogromna. Według wyliczeń Unii Metropolii Polskich ograniczenie może objąć 1519 wójtów, burmistrzów i prezydentów. Inne szacunki mówią nawet o około 1,6 tys. osób.

W praktyce oznacza to, że w setkach gmin wyborcy będą musieli wybrać kogoś nowego, nawet jeśli dotychczasowy wójt, burmistrz czy prezydent wciąż cieszy się dużym poparciem mieszkańców.

PSL chciało oddać decyzję wyborcom

To właśnie ten argument podnoszą przeciwnicy dwukadencyjności. Ich zdaniem o tym, jak długo wójt czy prezydent miasta pozostaje na stanowisku, powinni decydować mieszkańcy przy urnach, a nie ustawowy limit.

Zwolennicy ograniczenia wskazują natomiast na drugą stronę medalu: wieloletnie sprawowanie władzy może prowadzić do utrwalania lokalnych układów i powodować, że konkurentom coraz trudniej rzucić wyzwanie urzędującemu włodarzowi.

Sejm tego sporu nie rozstrzygnął szeroką większością. Przeciwnie – projekt przegrał o włos.

Koalicja nie zebrała głosów

Głosowanie pokazało również podziały w obozie rządzącym. PSL poparło własny projekt jednomyślnie. „Za” była również zdecydowana większość głosujących posłów KO. Nie wystarczyło. 

Część parlamentarzystów koalicji zagłosowała przeciw, część wstrzymała się albo nie uczestniczyła w głosowaniu. Przeciwko zniesieniu limitu opowiedziała się też zdecydowana większość PiS oraz cały głosujący klub Rozwoju Plus.

W rezultacie do uchwalenia ustawy zabrakło naprawdę niewiele.

PSL odpowiada: dwie kadencje także dla posłów

Po porażce Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział kolejny ruch. PSL chce teraz ograniczenia do dwóch kadencji również dla posłów i senatorów.

Argument ludowców jest prosty: skoro ustawodawca uznaje, że zbyt długie sprawowanie władzy przez wójta, burmistrza czy prezydenta miasta jest problemem, podobna zasada powinna obowiązywać polityków zasiadających przez wiele kadencji w parlamencie.

Na razie jednak jedno jest pewne. Dwukadencyjność w samorządach zostaje. A jeżeli przepisy nie zostaną zmienione przed kolejnymi wyborami lokalnymi, 2029 rok może przynieść największą od lat wymianę ludzi stojących na czele polskich gmin i miast.

Najbardziej niepokojąca jest skala spadku zapasów. Jak mówi Interii Biznes Łukasz Horbacz, prezes Polskiej Izby Gospodarczej Sprzedawców Węgla, przy kopalniach jest obecnie o 44 proc. mniej węgla niż rok wcześniej.

Problemy widać już nie tylko w statystykach.

W sklepie PGG opału zabrakło

Jeszcze w połowie września w internetowym sklepie Polskiej Grupy Górniczej dostępne były trzy z 39 obserwowanych sortymentów opałowych. 19 października nie było już żadnego.

Jednocześnie PGG informuje o bardzo dużym popycie. Do 14 października spółka sprzedała w tym roku o 29 proc. więcej węgla opałowego niż w całym 2025 roku. To wzrost o około 350 tys. ton.

W niektórych miejscach wrócił obraz, który Polacy pamiętają z poprzednich kryzysów na rynku opału: kolejki przed zakładami. Interia opisuje sytuację przy Zakładzie Górniczym Sobieski w Jaworznie, gdzie klienci pojawiają się już wieczorem, choć sprzedaż rozpoczyna się dopiero następnego dnia rano.

Tona węgla za 2000 zł. I może być drożej

Duży popyt i malejąca dostępność odbijają się na cenach. Bezpośrednio u producentów można znaleźć węgiel wyraźnie tańszy. Przykładowo tona orzecha z kopalni Ziemowit kosztuje około 1300 zł, a kostki 1350-1450 zł. Pakowany groszek PGG dochodzi do około 1700 zł.

Znacznie drożej robi się jednak w prywatnych składach, szczególnie w regionach oddalonych od Śląska. Na północy kraju cena może dochodzić do około 2100 zł za tonę, a do rachunku trzeba niekiedy doliczyć jeszcze transport. W przypadku części ofert groszku ceny są jeszcze wyższe.

Dla gospodarstwa, które potrzebuje na zimę kilku ton opału, różnica kilkuset złotych na każdej tonie oznacza już tysiące złotych dodatkowych wydatków.

Dlaczego węgla jest coraz mniej?

Na obecną sytuację złożyło się kilka problemów jednocześnie. Poprzednia zima uszczupliła zapasy gospodarstw domowych. Wysokie ceny gazu zwiększyły także zapotrzebowanie energetyki na węgiel. Tauron w pierwszej połowie 2026 roku zużył go o 25 proc. więcej niż rok wcześniej.

Równocześnie zmniejszają się możliwości krajowego górnictwa. Rozpoczęła się likwidacja kopalni Bobrek oraz Wujek i Bielszowice, a zatrudnienie w sektorze spadło z 71,2 tys. do 63,6 tys. osób.

Do tego dochodzą bardziej rygorystyczne normy jakościowe. Nie każdy wydobywany w Polsce węgiel może zostać przeznaczony do ogrzewania domów. Dlatego nawet duże zapasy surowca przeznaczonego dla energetyki nie muszą oznaczać, że gospodarstwa domowe będą miały łatwy dostęp do potrzebnego im orzecha, kostki czy groszku.

Import miał pomóc. Sam węgiel też drożeje

Braki krajowej podaży coraz mocniej uzupełnia import. W pierwszej połowie 2026 roku Polska sprowadziła około 3,06 mln ton węgla energetycznego, o 168 proc. więcej niż rok wcześniej.

Ogromną rolę odgrywa Kazachstan, z którego pochodziło około 1,9 mln ton, czyli ponad 60 proc. importu. Problemem pozostaje jednak transport tego surowca, który odbywa się m.in. przez terytorium Rosji. Branża wskazuje na rosnące koszty przewozu oraz problemy logistyczne.

Drożeje również węgiel na rynkach europejskich. We wrześniu jego cena w portach ARA wynosiła około 139 dolarów za tonę, o około 40 proc. więcej niż rok wcześniej.

Najgorszy scenariusz? Mroźna zima

To właśnie pogoda może zdecydować, czy obecne problemy pozostaną jedynie kłopotem z dostępnością niektórych sortymentów, czy przerodzą się w znacznie poważniejszy kryzys.

Sektor komunalno-bytowy potrzebuje rocznie około 5-6 mln ton węgla. Jeżeli zima będzie długa i mroźna, zapotrzebowanie gwałtownie wzrośnie. Przy znacznie niższych zapasach, ograniczonej podaży krajowej oraz drogim i trudniejszym logistycznie imporcie presja na ceny może być jeszcze większa.

Nie oznacza to, że w Polsce wszędzie brakuje już węgla. Sytuacja dużej energetyki również jest inna niż gospodarstw domowych. Jednak sygnały z rynku opału trudno ignorować: zapasy są o 44 proc. niższe niż przed rokiem, popularne sortymenty znikają ze sprzedaży, przed niektórymi zakładami ustawiają się kolejki, a tona kosztuje już około 2000 zł. 

Ale prawdziwy test dla rynku dopiero nadejdzie – razem z pierwszymi większymi mrozami.

Kancelaria Prezydenta zapowiada ograniczenie zaległości dopiero w przyszłym roku.

Kolejka krótsza o 40 tysięcy wniosków

21 października podczas posiedzenia sejmowej Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki poinformował, że dzięki reorganizacji pracy udało się zmniejszyć zaległości o 40 tys. wniosków.

Jednocześnie do urzędu wciąż napływają kolejne dokumenty. Według Boguckiego tylko w tym roku wpłynęło ich 146 tys.

We wrześniu Kancelaria Prezydenta informowała, że na rozpatrzenie czekają wnioski dotyczące 143 358 osób. Od początku kadencji Karola Nawrockiego do 21 września tego roku odznaczono 79 670 osób.

Bogucki zapowiedział, że w przyszłym roku problem opóźnień powinien zostać ograniczony do niewielkiej skali. Nie przewidziano jednak zwiększenia budżetu na odznaczenia. W 2027 roku ma on wynieść 6,7 mln zł, podobnie jak w tym roku.

Dlaczego na medal trzeba tyle czekać?

Kancelaria Prezydenta wskazuje przede wszystkim na dużą liczbę małżeństw zawieranych w latach 70. W samym 1975 roku ślub wzięło około 330 tys. par. Wiele z nich obchodzi obecnie pięćdziesiątą rocznicę ślubu.

Kolejnym powodem jest wieloetapowa procedura przyznawania odznaczeń. Wnioski przygotowywane przez urzędy stanu cywilnego trafiają najpierw do wojewodów, a następnie do Kancelarii Prezydenta. Tam są sprawdzane przed wydaniem postanowienia o nadaniu medalu.

W maju wojewoda kujawsko-pomorski informował, że cała procedura trwa około 14 miesięcy. Z kolei w podpoznańskiej gminie Czerwonak we wrześniu na odznaczenia czekało 37 par, w tym małżonkowie, których dokumenty złożono jeszcze na początku 2025 roku.

Przepisy nie określają terminu, w którym prezydent musi rozpatrzyć wniosek o medal.

Jak otrzymać medal za 50 lat małżeństwa?

Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie jest państwowym odznaczeniem przyznawanym osobom, które przeżyły co najmniej 50 lat w jednym związku małżeńskim.

Sprawę można rozpocząć w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca zamieszkania. Urząd przygotowuje dokumenty, które następnie trafiają do wojewody, a stamtąd do prezydenta RP.

Po nadaniu odznaczenia organizowana jest uroczystość jego wręczenia. Medale przekazują zazwyczaj przedstawiciele samorządu, m.in. wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast. Takie uroczystości odbywają się zazwyczaj 2-3 razy w roku.

Tak pobór do wojska dzieli dziś Polaków

Za przywróceniem poboru opowiada się 48 proc. badanych. Pozostawienia obecnego modelu zawodowej armii chce 38 proc., a 16 proc. nie ma zdania.

Wśród zwolenników obowiązkowej służby również nie ma pełnej zgody co do jej kształtu. 24 proc. wszystkich ankietowanych chciałoby, aby obejmowała wyłącznie mężczyzn, a 22 proc. uważa, że do wojska powinni obowiązkowo trafiać zarówno mężczyźni, jak i kobiety.

Najmłodsi nie chcą poboru

Najciekawsze są jednak różnice między poszczególnymi grupami. Najsilniejszy sprzeciw pojawia się tam, gdzie ewentualne przywrócenie poboru byłoby odczuwalne najbardziej bezpośrednio.

Wśród osób w wieku 18-24 lata aż 53 proc. sprzeciwia się obowiązkowej zasadniczej służbie wojskowej.

Przeciwko jej przywróceniu jest także 45 proc. badanych z wyższym wykształceniem i 44 proc. ze średnim. Wśród wyborców Koalicji Obywatelskiej sprzeciw deklaruje 47 proc.

Poparcie dla poboru spadło

Nowe badanie jest jeszcze ciekawsze, gdy zestawić je z sondażem przeprowadzonym dla RMF FM kilka miesięcy wcześniej.

W lutym za przywróceniem obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej opowiadało się 52 proc. ankietowanych. Teraz jest to 48 proc. Oznacza to spadek o 4 pkt proc.

Mimo trwającej debaty o bezpieczeństwie i sytuacji międzynarodowej nie widać więc rosnącego społecznego poparcia dla powrotu poboru. Przeciwnie – zwolenników takiego rozwiązania jest mniej niż na początku roku.

Poboru nie ma od kilkunastu lat

Ostatni pobór do zasadniczej służby wojskowej przeprowadzono w Polsce w 2008 roku. Ostatni żołnierze z obowiązkowego naboru opuścili jednostki w 2009 roku. Od tego czasu polska armia opiera się przede wszystkim na żołnierzach zawodowych oraz innych formach ochotniczej służby.

Nie oznacza to jednak, że obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa całkowicie zniknęła z polskiego prawa.

Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje możliwość jej uruchomienia. Może to zrobić prezydent w drodze rozporządzenia, na wniosek Rady Ministrów. Obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa trwałaby 9 miesięcy.

To także ważne rozróżnienie w kontekście trwającej co roku kwalifikacji wojskowej. Samo wezwanie przed komisję i określenie kategorii zdolności do służby nie oznacza powrotu poboru ani automatycznego wysłania do koszar.

Czytaj też:

Cel: wywołanie niepokoju i strachu

Według resortu spraw wewnętrznych, fałszywe sugestie dotyczące rzekomej konieczności "zabezpieczenia swoich praw i odpowiedzialności za dziecko" poprzez specjalne dokumenty to podręcznikowy przykład działań dezinformacyjnych. Ich głównym celem jest sianie paniki i niepokoju wśród rodziców.

Co naprawdę przewidują procedury MSWiA?

Przekazana wojewodom oraz Ministerstwu Edukacji Narodowej 21 września procedura precyzyjnie reguluje zasady bezpieczeństwa w placówkach oświatowych na wypadek zagrożenia atakiem z powietrza. 

- Podczas alarmu dzieci pozostają pod opieką szkoły lub przedszkola, w wyznaczonym miejscu schronienia. Zagrożenie dotyczy całego obszaru objętego alarmem - rodzic w drodze po dziecko również naraża się na niebezpieczeństwo. Drogi mogą być zamknięte, a służby prowadzić działania ratownicze. Dzieci pozostają pod opieką nauczycieli w miejscu schronienia – nie należy wyprowadzać ich na otwartą przestrzeń podczas alarmu. Nie ma potrzeby składania specjalnych oświadczeń, by „zabezpieczyć się” przed procedurą. Procedura nie nakazuje przewożenia dzieci autobusami ani przekazywania ich osobom nieupoważnionym. Opuszczenie budynku następuje, gdy służby lub organy nakażą jego opuszczenie i wskażą bezpieczną drogę. Pamiętaj Działania ratujące życie i zdrowie nie naruszają praw rodzicielskich, a za dziecko i jego bezpieczeństwo w godzinach zajęć odpowiada szkoła - czytamy w dzisiejszym (22 października) komunikacie MSWiA, opublikowanym w mediach społecznościowych.

Resort apeluje o zachowanie czujności, weryfikowanie źródeł informacji oraz niepowielanie niepotwierdzonych komunikatów krążących w sieci, które mogą potęgować chaos i niepokój.

Czytaj też:

Na ulice wyszły tysiące ludzi

To jedno z najważniejszych głosowań dotyczących prawa aborcyjnego od lat. Ma też wyjątkowo symboliczną datę. Niemal dokładnie sześć lat temu Trybunał Konstytucyjny pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej wydał orzeczenie, po którym Polska znalazła się w centrum gigantycznej awantury politycznej, a na ulice wyszły tysiące ludzi.

Teraz Sejm próbuje odwrócić jeden z najważniejszych skutków tamtej decyzji.

Za pomoc przy aborcji bez więzienia

Pierwsza z uchwalonych ustaw zmienia Kodeks karny. Zakłada m.in. uchylenie przepisów przewidujących karę do trzech lat pozbawienia wolności za przerwanie ciąży za zgodą kobiety z naruszeniem ustawy oraz za udzielanie jej pomocy w takim przerwaniu ciąży lub nakłanianie do niego.

Zmiany dotyczą również personelu medycznego. Lekarz, pielęgniarka lub położna nie popełnią przestępstwa, jeżeli przerwanie ciąży jest następstwem procedury medycznej koniecznej dla ochrony zdrowia lub życia kobiety albo gdy badania wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkich i nieodwracalnych wad płodu lub nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.

Głosowanie pokazało jednak, jak głęboki podział w tej sprawie nadal przebiega przez Sejm. Ustawa przeszła wynikiem 217 do 213. Przeciw głosowali m.in. Władysław Kosiniak-Kamysz i Szymon Hołownia.

Ciężka wada płodu znów ma być przesłanką

Druga ustawa może mieć jeszcze większe znaczenie. Przywraca możliwość legalnego przerwania ciąży, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiej i nieodwracalnej wady płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.

To właśnie ta przesłanka została wyrzucona z polskiego prawa w następstwie jednego z najbardziej kontrowersyjnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego ostatnich lat.

Wyrok, po którym wybuchła Polska

Cofnijmy się do 22 października 2020 roku. 

Trybunał Konstytucyjny pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej uznał wówczas za niezgodny z konstytucją przepis pozwalający na przerwanie ciąży w przypadku dużego prawdopodobieństwa ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu. Wyrok zapadł w pełnym składzie TK, a zdania odrębne zgłosili Leon Kieres i Piotr Pszczółkowski.

Orzeczenie wywołało potężną falę protestów. Na ulice Warszawy i wielu innych polskich miast wyszli przeciwnicy zaostrzenia prawa. Czerwona błyskawica stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli tamtego okresu.

Polityczna awantura była tym większa, że wszystko działo się jesienią 2020 roku, w samym środku pandemii COVID-19. Demonstracje, blokady ulic, protesty przed kościołami i siedzibami instytucji państwowych trwały tygodniami.

Sam wyrok z 22 października nie zaczął jednak obowiązywać od razu. Został opublikowany w Dzienniku Ustaw dopiero 27 stycznia 2021 roku. Dopiero wtedy jego skutki weszły do obowiązującego porządku prawnego.

Od tego momentu aborcja z powodu ciężkich i nieodwracalnych wad płodu przestała być legalną przesłanką do przerwania ciąży.

Sejm wraca do prawa sprzed wyroku

Sześć lat później wahadło wychyla się w drugą stronę. Przyjęta właśnie ustawa ma wprost odwrócić skutki orzeczenia z 2020 roku i przywrócić możliwość przerwania ciąży z powodu ciężkiej wady płodu. Za ustawą zagłosowało 233 posłów, przeciw 203, jedna osoba wstrzymała się od głosu.

Nowe przepisy nakładają też konkretne obowiązki na szpitale mające umowę z NFZ. Placówka ma przeprowadzić zabieg w ciągu 72 godzin od wyrażenia zgody przez kobietę. W razie odmowy powinna przekazać ją pacjentce na piśmie wraz z uzasadnieniem.

Nie oznacza to jednak, że od dziś zmieniło się prawo.

Obie ustawy dopiero opuszczą teraz Sejm i trafią do Senatu. Dopiero później znajdą się na biurku prezydenta.

Na końcu tej drogi stoi Karol Nawrocki

I właśnie tutaj może pojawić się największa przeszkoda dla zwolenników zmian.

Prezydent Karol Nawrocki sygnalizował wcześniej, że sprzeciwia się liberalizacji przepisów aborcyjnych. Reuters ocenia więc, że uchwalone przez Sejm rozwiązania mogą ostatecznie spotkać się z prezydenckim wetem.

Jeżeli tak się stanie, polityczny spór rozpocznie się właściwie od początku.

Na razie obowiązują dotychczasowe przepisy. Przerwanie ciąży jest legalne, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety oraz gdy powstała w wyniku czynu zabronionego. Przesłanka dotycząca ciężkiej wady płodu nadal nie obowiązuje.

Sześć lat później aborcja znów wyprowadzi ludzi na ulice

Historia zatacza przy tym wyjątkowo ciasne koło. Sejm przyjął obie ustawy 20 października. 22 października przypada dokładnie szósta rocznica wyroku TK, który wywołał wielką falę protestów.

I na ten dzień zapowiedziano kolejne demonstracje. Tym razem pod hasłem „Czerwona kartka za aborcję”. Organizacje kobiece podkreślają bowiem, że przyjęte przez Sejm ustawy nie realizują ich podstawowego postulatu – legalnej aborcji na żądanie do 12 tygodnia ciąży. Taki projekt nadal znajduje się w pracach parlamentarnych.

Sześć lat temu wyrok TK Przyłębskiej sprawił, że ludzi wyszli na ulice przeciwko zaostrzeniu prawa. Dziś Sejm próbuje odwrócić jego skutki, ale sporu to nie kończy.

Teraz ciężar decyzji przesuwa się z parlamentu w stronę Pałacu Prezydenckiego. I to tam może rozegrać się kolejna odsłona jednej z najbardziej zapalnych politycznie spraw ostatnich lat.

Film miał wywołać strach. Policja dotarła do 16-latki

9 października 16-letka powiatu krakowskiego opublikowała na jednej z platform społecznościowych film przedstawiający niebezpieczną sytuację. Do nagrania dodała podpis wskazujący miejsce, w którym zagrożenie miałoby się pojawić.

Według małopolskiej policji film miał wywołać przekonanie, że zagrożone jest życie i zdrowie uczniów jednej ze szkół. Funkcjonariusze ustalili autorkę nagrania. Została zatrzymana.

16-latka usłyszała dwa zarzuty dotyczące czynów karalnych: związane z wywołaniem fałszywego alarmu oraz publicznym propagowaniem zakazanych ideologii. Policja nie podała szczegółów dotyczących drugiego zarzutu. Ponieważ zatrzymana jest nieletnia, o jej dalszym losie zdecyduje sąd rodzinny.

Jej przypadek pokazuje, że służby reagują nie tylko na fizyczne incydenty w szkołach. Pod lupą znalazły się również filmy, groźby i alarmujące wpisy publikowane w internecie.

192 zatrzymanych i 155 niebezpiecznych przedmiotów

Skalę ostatnich wydarzeń pokazują dane przedstawione przez MSWiA. Policja odnotowała 482 zdarzenia, w których zachodziło podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Zatrzymano 192 osoby, a 68 materiałów trafiło do sądów rodzinnych.

Wszczęto 106 postępowań karnych, a policjanci zabezpieczyli 155 niebezpiecznych przedmiotów. Wobec 56 osób zastosowano umieszczenie w ośrodkach opiekuńczych lub tymczasowy areszt.

Postępowania dotyczą m.in. gróźb karalnych, nawoływania do popełnienia przestępstw, fałszywych alarmów, zawiadomień o nieistniejących zagrożeniach oraz narażenia innych osób na niebezpieczeństwo.

Skala samej operacji była bezprecedensowa. Oficjalny komunikat MSWiA mówi o skierowaniu do działań ponad 90 tys. policjantów i przeprowadzeniu 160 tys. kontroli. Podczas podsumowania akcji komendant główny policji podał jeszcze nowszy bilans – ponad 102 tys. zaangażowanych funkcjonariuszy i 187 tys. kontroli.

Policja: nie ma dowodów na ogólnopolski „challenge”

Po serii zdarzeń pojawiły się podejrzenia, że niektóre przypadki mogą być efektem internetowego „challenge'u” albo skoordynowanej akcji. Służby tego nie potwierdziły.

Szef MSWiA Marcin Kierwiński poinformował, że nie ma wskazówek, żeby tragiczne wydarzenia były ze sobą skoordynowane lub wspólnie planowane. Nie potwierdzono również istnienia ogólnopolskiego internetowego „challenge'u” ani inspirowania takich działań przez zewnętrzne grupy.

Jednocześnie internet pozostaje pod obserwacją służb. Wcześniej rząd informował o monitorowaniu sieci, w tym kont i treści mogących naśladować wcześniejsze zdarzenia.

Policja nie znika ze szkół

MSWiA ocenia, że sytuacja się stabilizuje, ale nie oznacza to końca działań. Policjanci nadal mają być obecni w szkołach i ich otoczeniu oraz współpracować z dyrektorami placówek.

Zmieni się natomiast charakter akcji. Obok patroli i działań interwencyjnych coraz większy nacisk ma zostać położony na profilaktykę, szkolenia i rozmowy z uczniami.

Po tygodniu, w którym tysiące policjantów pilnowały szkół, państwo przechodzi więc do kolejnego etapu. Ale przypadek zatrzymanej 16-latki pokazuje, że również internetowy „żart” sugerujący atak na szkołę może skończyć się interwencją policji i sprawą przed sądem.

Sondaż: ponad połowa Polaków źle ocenia bezpieczeństwo w szkołach

Skala policyjnej operacji dobrze współgra z nastrojami społecznymi. Ponad połowa Polaków uważa, że szkoły nie zapewniają uczniom wystarczającej ochrony przsed agresją i przemocą – wynika z badania UCE Research i platformy ePsycholodzy.pl, którego wyniki opisuje innpoland.pl.

Negatywnie poziom bezpieczeństwa oceniło 54,4 proc. badanych, podczas gdy pozytywną opinię wyraziło 34,5 proc. – 25,3 proc. odpowiedziało „raczej tak”, a 9,1 proc. „zdecydowanie tak”. 

Kolejne 11,1 proc. nie potrafiło jednoznacznie odpowiedzieć. Przewaga ocen negatywnych nad pozytywnymi wynosi więc niemal 20 punktów procentowych.

Po publikacji sieci zaczęły reagować.

Biedronka: oferta ma uwzględniać obecny kontekst

Biedronka potwierdziła, że usuwa część produktów. Sieć tłumaczy, że decyzja ma związek z ostatnimi tragicznymi wydarzeniami i emocjami towarzyszącymi dzieciom oraz rodzicom.

Firma przekazała, że chce dostosować sezonową ofertę do obecnej sytuacji i ograniczyć produkty, które mogą wywoływać niepokojące skojarzenia.

Smyk wycofuje noże, tasaki i drastyczne gadżety

Jeszcze dalej poszedł Smyk. Sieć poinformowała, że z całej sprzedaży stacjonarnej i internetowej usuwa halloweenowe akcesoria imitujące niebezpieczne narzędzia, takie jak plastikowe noże i tasaki, a także elementy o drastycznym charakterze.

W tegorocznej ofercie firma chce koncentrować się na motywach bajkowych, łagodnych i przeznaczonych do bezpiecznej zabawy.

Decyzje po serii ataków w szkołach

Zmiana oferty następuje po kilku poważnych zdarzeniach, do których w ciągu kilku dni doszło na Mazowszu.

W Leszczydole-Nowinach 15-latek ranił trzy osoby, a jedna z nich zmarła. Wcześniej w Ostrołęce 19-latek zaatakował nożem dziewięć osób, w tym uczniów i nauczycieli. Do kolejnego ataku doszło w szkole dla dorosłych przy ul. Mińskiej w Warszawie, gdzie 21-letnia kobieta raniła trzy osoby.

Po tych wydarzeniach zwiększono także środki bezpieczeństwa wokół szkół. Skierowano dodatkowe kilka tysięcy policjantów w okolice placówek oświatowych.

– Będziemy ujawniali firmy, które nie wykonują swoich obowiązków – zapowiada Gawkowski.

Do tej pory administracja przede wszystkim kierowała do przedsiębiorstw rekomendacje, wskazywała zagrożenia i informowała, jakie zabezpieczenia należy poprawić. Teraz ma dojść nowy instrument: presja na reputację firmy.

Klient ma wiedzieć, komu przekazuje dane

Mechanizm ma być prosty. Jeżeli przedsiębiorstwo nie zastosuje się do wytycznych albo nie wymieni systemów, w których wykryto podatności, informacja o tym może zostać upubliczniona.

Powstaną listy podmiotów, które nie wywiązały się z zaleceń dotyczących bezpieczeństwa.

Dla klientów oznacza to zasadniczą zmianę. Bo będą mogli sprawdzić, czy przedsiębiorstwo, któremu powierzają swoje dane, odpowiednio je chroni. Jak podkreśla Gawkowski, ludzie przekazują firmom informacje o sobie dobrowolnie, okazując im w ten sposób zaufanie.

– Niech klienci wiedzą, czy firma, której ufają, należycie chroni ich dane – mówi wicepremier.

Państwo już zbiera dane

Nie jest to wyłącznie zapowiedź na odległą przyszłość. Pytany przez „Rzeczpospolitą”, kiedy nowe podejście zacznie działać, Gawkowski odpowiedział, że państwo już zbiera informacje.

Skala nowych regulacji jest ogromna. Liczba podmiotów uznawanych za ważne i kluczowe w systemie cyberbezpieczeństwa gwałtownie rośnie. Szef polskiej cyfryzacji mówi o zwiększeniu tej grupy z około tysiąca do 65 tys. Z kolei z ustaleń „Rzeczpospolitej” wynika, że do wykazu Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa wpisano już blisko 70,5 tys. podmiotów.

Nowe podejście oznacza również przesunięcie odpowiedzialności. Cyberbezpieczeństwo nie będzie już traktowane jako problem administratora sieci czy działu IT.

– Za bezpieczeństwo firmy w cyfrowym świecie będzie odpowiadał nie pracownik działu IT, ale prezes – podkreśla Gawkowski.

Po atakach państwo zaostrza kurs

Bezpośrednim tłem zapowiedzi są poważne incydenty dotyczące danych Polaków, w tym głośna sprawa platformy MyDr. Atak objął bazę zawierającą dane około 19 mln osób.

W ostatnich tygodniach pod lupą instytucji odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo znalazły się także inne podmioty z sektora medycznego. W przypadku takich danych konsekwencje skutecznego ataku mogą być szczególnie dotkliwe.

Rząd chce więc pójść jeszcze dalej. W przygotowywanym pakiecie określanym jako „Cyber Piątka” firmy z sektora medycznego przetwarzające dane ponad 100 tys. osób mają zostać objęte wzmocnionymi obowiązkami bezpieczeństwa.

Czas pobłażliwości dobiegł końca

Gawkowski nie ukrywa, że państwo zamierza zmienić filozofię postępowania wobec przedsiębiorstw. Administracja nadal ma pomagać i wskazywać zagrożenia, ale firmy ignorujące zalecenia muszą liczyć się z konsekwencjami – również dla swojego wizerunku.

– Czas pobłażliwości dobiegł końca – deklaruje wicepremier.

To oznacza, że cyberbezpieczeństwo przestaje być wyłącznie sprawą techniczną. Jeżeli nowe podejście zacznie działać, to zgodnie z zapowiedzią, konsekwencje zaniedbań zobaczą również klienci. I sami zdecydują, czy chcą powierzać swoje dane przedsiębiorstwu, które znalazło się na publicznej liście instytucji lekceważących ich bezpieczeństwo.

Dlatego rząd planuje zmiany w przepisach, które z założenia mają poszerzyć listę osób zobowiązanych do płacenia za seniorów DPS-ach.

Dlaczego koszty pobytu w DPS-ach tak rosną?

Bo wpływają na nie wyższe ceny energii, żywności i pracy opiekunów. A także szybkie starzenia się społeczeństwa. 

Dla wielu rodzin oznacza to konieczność dopłat, jeśli emerytura seniora nie wystarcza na pokrycie rachunku. Samorządy są coraz bardziej obciążone finansowo, co może wpływać na jakość usług i dostępność miejsc w DPS-ach.

Jakie są stawki w 2026 roku?

Najniższa miesięczna opłata za DPS wynosi 5870 zł (Wrocław), a najwyższa – ponad 30 tys. zł (Warszawa, Targówek). W Krakowie ceny wahają się od 7400 do 10 100 zł. 

Najdroższe placówki oferują jednak rozbudowaną infrastrukturę i specjalistyczną opiekę, co podnosi koszty ich utrzymania.

Kto płaci za pobyt seniora?

Pierwszy na tej liście jest mieszkaniec DPS-u. Wykłada maksymalnie 70 proc. swojego dochodu. Jeśli to nie wystarczy, do dopłaty zobowiązani są małżonek i dzieci, a w ostatniej kolejności gmina. 

Przy niskich dochodach rodziny (poniżej 300 proc. kryterium dochodowego) możliwe jest zwolnienie z opłat.

Jakie zmiany szykuje rząd?

Nowe przepisy mogą objąć opłatami osoby, które przejęły nieruchomość od seniora w ciągu ostatnich 10 lat lub podpisały z nim umowę dożywocia. Celem jest ograniczenie sytuacji, gdy majątek trafia do bliskich, a pobyt w DPS finansuje gmina.

Kiedy można liczyć na zwolnienie z opłat?

Medonet dodaje, że prawo przewiduje częściowe lub całkowite zwolnienie z opłat w przypadku trudnej sytuacji życiowej, choroby, niepełnosprawności lub bezrobocia. Decyzję podejmuje ośrodek pomocy społecznej po wywiadzie środowiskowym.

Pomysł nabiera znaczenia, gdy spojrzeć na liczbę potencjalnych kandydatów. Według ministra infrastruktury Dariusza Klimczaka w Polsce jest już ponad 560 tys. certyfikowanych operatorów dronów. MON chce wykorzystać kompetencje, które wielu Polaków zdobyło poza wojskiem.

Cywile mają być gotowi na wypadek konfliktu

Kosiniak-Kamysz przedstawił plany podczas ćwiczeń „Blue Eye-26” w Nowym Glinniku koło Tomaszowa Mazowieckiego. Dron Legion nie będzie się składał z żołnierzy. Resort liczy m.in. na certyfikowanych operatorów, członków obrony cywilnej, strażaków ochotników oraz pasjonatów bezzałogowców. Formacja ma powstać na wzór działających już Cyberlegionu i Medlegionu.

– Potrzebujemy setek tysięcy operatorów dronów – mówił szef MON. Jak zaznaczył, doświadczenia wojny w Ukrainie pokazują, jak duże znaczenie bezzałogowce zyskały na współczesnym polu walki.

Minister zapowiedział przy tym daleko idącą zmianę w samym wojsku. Każda drużyna Wojska Polskiego ma zostać wyposażona w drony, a każda jednostka ma posiadać zdolność do ich wykorzystywania.

Nabór do Dron Legionu ma ruszyć

To nie jest całkowicie nowa koncepcja. Kosiniak-Kamysz mówił o stworzeniu Dron Legionu już w maju 2025 roku. Wówczas zapowiadał grupę doświadczonych operatorów, którzy nie chcą służyć w wojsku, ale są gotowi wspierać armię i szkolić innych.

Teraz projekt wchodzi jednak w bardziej konkretną fazę. Szef MON przekazał, że zadanie stworzenia Dron Legionu otrzymał dowódca Wojsk Bezzałogowych gen. Mirosław Bartoszek. Minister zwrócił się też bezpośrednio do potencjalnych uczestników: „Zgłaszajcie się już niedługo”.

Na razie resort nie przedstawił szczegółowych zasad naboru. Nie wiadomo więc jeszcze, kiedy dokładnie ruszą zgłoszenia i jakie wymagania trzeba będzie spełnić.

Wojsko chce szkolić kolejnych operatorów

MON zamierza jednocześnie powiększać pulę osób posiadających odpowiednie umiejętności. W 2027 roku szkoleniem dronowym ma zostać objętych około 33 tys. uczniów z 500 oddziałów szkół mundurowych. Kurs ma zakończyć się egzaminem przeprowadzanym przez Urząd Lotnictwa Cywilnego.

Centralnym miejscem ćwiczeń i certyfikacji operatorów ma zostać 25 Brygada Kawalerii Powietrznej w Nowym Glinniku. Ćwiczenia „Blue Eye” mają być organizowane cyklicznie.

Skala inwestycji pokazuje, jak szybko zmieniają się priorytety armii. Według danych przedstawionych przez Kosiniaka-Kamysza w 2023 roku na systemy dronowe i antydronowe przeznaczano około 100 mln zł. W 2026 roku kwota przeznaczona na inwestycje w te zdolności ma wynosić 26 mld zł.

Dron Legion ma dołożyć do tego jeszcze jeden element: tysiące cywilów, którzy swoje umiejętności zdobyli poza koszarami, ale w sytuacji zagrożenia mogliby wykorzystać je na potrzeby obrony państwa.

Czytaj też:

Paradoks polega na tym, że Polska od kilku lat nie importuje rosyjskiego węgla. Nadal jednak część surowca kupowanego w Kazachstanie musi przejechać przez terytorium Rosji. I właśnie ten transport znalazł się teraz na celowniku ograniczeń.

Moskwa zamknęła kluczową trasę

Zakaz obowiązuje od 8 do 17 października. Na wniosek Kolei Rosyjskich wstrzymano przyjmowanie wszystkich przesyłek, ładunków, a nawet pustych wagonów kierowanych przez przejście Krasnoje na granicy rosyjsko-białoruskiej. Oficjalnej przyczyny nie podano.

Krasnoje leży na magistrali prowadzącej przez Smoleńsk, Orszę, Mińsk i dalej w kierunku Polski. To jeden ze szlaków wykorzystywanych do transportowania kazachskiego węgla.

– Decyzja o wstrzymaniu ruchu na głównym lądowym korytarzu dostaw węgla do Polski zapadła w Moskwie, z pięciodniowym wyprzedzeniem, bez podania przyczyny – mówi cytowany przez media Łukasz Horbacz, prezes Polskiej Izby Gospodarczej Sprzedawców Węgla.

Kazachstan stał się dla Polski kluczowy

Skala zależności jest duża. W pierwszym półroczu 2026 roku Polska sprowadziła z Kazachstanu blisko 1,9 mln ton węgla. Łączny import wyniósł w tym czasie 3,06 mln ton. Oznacza to, że na Kazachstan przypadało około 62 proc. całego importu.

Nie cały ten węgiel jedzie jednak do Polski trasą, która została zablokowana. Część surowca transportowana jest drogą morską. To istotne, bo oznacza, że rosyjska decyzja nie odcina całego importu z Kazachstanu.

Problemem może być natomiast to, co wydarzy się po 17 października. Nawet jeśli ograniczenie zostanie zgodnie z zapowiedzią zniesione, na trasie pozostaną zaległe transporty. Do tego blokada objęła także puste wagony, które nie mogą wrócić po kolejne partie surowca.

W efekcie dziesięciodniowy zakaz może oznaczać znacznie dłuższe zakłócenia.

1,5 mln ton luki przed sezonem grzewczym

Sytuacja robi się poważniejsza w świetle danych przedstawionych 13 października przez Radę ds. Energii i Zasobów Naturalnych przy Prezydencie RP.

Zapotrzebowanie Polski na węgiel opałowy w sezonie oszacowano na około 6,25 mln ton. Krajowe kopalnie mają dostarczyć około 2,77 mln ton, a import odpowiednich asortymentów około 1,8 mln ton.

Pozostaje więc ponad 1,5 mln ton luki bilansowej. W zależności od przyjętego scenariusza może ona wynosić od 1,3 do 2,1 mln ton.

Nie oznacza to jednak, że w Polsce już teraz fizycznie brakuje 1,5 mln ton węgla. Prezydencka Rada zastrzega, że ostateczna sytuacja będzie zależała m.in. od zapasów, dostaw w końcówce roku oraz pogody.

Problemem jest również struktura krajowego wydobycia. Z około 29,3 mln ton węgla wydobywanego w Polsce tylko około 2,7-2,8 mln ton stanowią asortymenty opałowe, takie jak kostka, orzech czy groszek, których potrzebują gospodarstwa domowe i małe kotłownie. Węgla energetycznego przeznaczonego dla elektrowni nie można po prostu wykorzystać zamiast nich.

Polska nie kupuje od Rosji, ale nadal od niej zależy

I właśnie to jest najbardziej niepokojącym elementem całej sytuacji.

Po embargu Polska odcięła się od zakupów rosyjskiego węgla, ale geografia pozostała niezmienna. Kazachstan nie ma dostępu do morza, a część jego eksportu na Zachód korzysta z rosyjskiej infrastruktury kolejowej i portowej.

Moskwa może więc wpływać na transport surowca, którego formalnie Polsce nie sprzedaje.

Na razie zakaz ma wygasnąć 17 października. Kluczowe będą najbliższe dni: czy Rosja rzeczywiście otworzy trasę, jak szybko uda się rozładować powstałe zatory i czy przerwa przełoży się na dostępność oraz ceny opału w Polsce.

Bo problemem nie jest tylko dziesięć dni blokady. Problemem jest świadomość, że przed samą zimą jedna decyzja podjęta w Moskwie wystarczyła, aby zatrzymać część dostaw węgla jadących do polskich odbiorców.

– Co to właściwie znaczy: „znajdź bezpieczne miejsce”? Mam ewakuować pacjentów? Dokąd? Czy wystarczy przejść do innej części poradni? – pyta w rozmowie z Medonetem dr Tomasz Zieliński, wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego i prezes Lubelskiego Związku Lekarzy Rodzinnych-Pracodawców.

Syreny zawyły. Telefon lekarza zaczął dzwonić

17 września mieszkańcy regionu otrzymali ostrzeżenie przed zagrożeniem z powietrza. Uruchomiono syreny. Kolejne alerty pojawiły się 28 września i 4 października.

Dr Zieliński pamięta pierwszy z nich szczególnie dobrze. Nie wiedział, czy ma dalej przyjmować, przerwać wizyty czy ewakuować ludzi.

– Zacząłem się zastanawiać: co ja mam z tym właściwie zrobić? Na szczęście alert dosyć szybko został odwołany. Zanim wymyśliłem, co powinienem zrobić, dostałem informację, że zagrożenie minęło – mówi. 

Po chwili zaczął dzwonić telefon. Pytali inni lekarze.

— „Co mamy robić? Mamy przyjmować pacjentów czy przerywać pracę? Zostawać w poradni czy wychodzić?” — relacjonuje.

Nie miał odpowiedzi na te pytania.

I właśnie to jest sedno problemu. W przychodni nie wystarczy powiedzieć personelowi, żeby „znalazł bezpieczne miejsce”. Trzeba zdecydować także, co zrobić z pacjentami. Wśród nich mogą być osoby mające trudności z poruszaniem się, seniorzy, małe dzieci czy chorzy wymagający pomocy.

Lekarze zaczęli radzić sobie sami

Dr Zieliński przyznaje, że wobec braku instrukcji sam próbuje oceniać ryzyko. Sprawdza dostępne informacje o sytuacji w powietrzu. Jeżeli zagrożenie jest daleko, pracuje dalej.

– Bo co innego mam zrobić? – pyta. I zaraz dodaje zdanie, które najlepiej pokazuje sytuację lekarzy: – Nie wiem, czy robię dobrze. Być może robię to całkowicie źle. 

To szczególnie ważne, bo podczas alarmu pacjenci automatycznie zwracają się właśnie do personelu. Ostatnio dr Zieliński widział, jak ludzie w poczekalni wyciągali telefony i sprawdzali komunikaty.

Starał się ich uspokajać. Problem w tym, że lekarz sam nie dostał od państwa instrukcji, na podstawie której mógłby powiedzieć im, co należy zrobić.

Dalsza część artykułu na kolejnej stronie.

Najbliższe miejsce schronienia? Jego własna przychodnia

Sprawa zrobiła się jeszcze bardziej zaskakująca, gdy lekarz zaczął szukać miejsca, do którego mógłby skierować pacjentów.

Sprawdził rządową mapę „Gdzie się ukryć?”. Okazało się, że najbliższe wskazane miejsce znajduje się... w jednej z dwóch poradni, w których sam pracuje.

Po dodatkowej weryfikacji w Państwowej Straży Pożarnej potwierdził, że placówka została wskazana jako miejsce schronienia dla mieszkańców okolicy.

To rodzi następne pytania: kto w czasie alarmu ma przyjmować ludzi szukających tam ochrony? Gdzie ich kierować? Jak pogodzić to z pracą poradni i opieką nad znajdującymi się już w środku pacjentami?

Lekarz zapytał NFZ: przerywać wizyty czy nie?

Dr Zieliński zwrócił się o instrukcje do instytucji państwowych. Chciał przede wszystkim prostej odpowiedzi: czy po ogłoszeniu alarmu przychodnia ma dalej udzielać świadczeń, czy może je przerwać i zająć się bezpieczeństwem ludzi?

– Prosiliśmy też o pilne spotkanie, bo eskalacja sytuacji następuje i nie powinniśmy czekać, aż wydarzy się coś złego – mówi.

Odpowiedź nie przyszła od razu. Dopiero po publicznym nagłośnieniu problemu odbyło się spotkanie z wojewodą lubelskim i szefem lubelskiego NFZ.

Lekarz usłyszał wówczas ważną deklarację: przerwanie pracy z powodu alarmu nie powinno powodować konsekwencji dla placówki. Dr Zieliński chce jednak otrzymać takie stanowisko na piśmie.

Medonet również zapytał lubelski oddział NFZ o procedury obowiązujące POZ podczas alarmu. Fundusz wskazał, że kwestie bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego należą do kompetencji wojewody i Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego. 

Czego lekarze potrzebują przed następnym alarmem

Problem nie wymaga wielostronicowej instrukcji. Potrzebna jest procedura, którą personel będzie mógł uruchomić natychmiast po usłyszeniu syreny.

Lekarz musi wiedzieć, czy przerywa wizytę, gdzie kieruje pacjentów, które pomieszczenie w budynku jest najbezpieczniejsze, kto odpowiada za osoby mające problemy z poruszaniem się i kiedy można wrócić do normalnej pracy.

Dziś część tych decyzji lekarze podejmuje samodzielnie.

– Płacimy podatki po to, żeby instytucje państwowe przewidywały takie sytuacje i pomagały nam się do nich przygotować – mówi dr Zieliński.

Bo kiedy ponownie zawyją syreny, w przychodni nie będzie czasu na telefony do urzędów i zastanawianie się nad procedurą. Pacjenci spojrzą na lekarza i zapytają: co robimy?

I właśnie na to pytanie odpowiedź powinna być znana, zanim pojawi się kolejny alarm. Dodajmy od razu, że ten problem dotyczy tysięcy samodzielnych praktyk lekarskich, gabinetów stomatologicznych oraz poradni specjalistycznych w całym kraju.

Otrzymanie wezwania na kwalifikację wojskową nie oznacza automatycznego powołania do wojska. Jej celem jest określenie zdolności do służby i uzupełnienie wojskowej ewidencji.

Nie tylko 19-latkowie. Wezwania także dla starszych

Podstawowym rocznikiem objętym kwalifikacją będą mężczyźni urodzeni w 2008 r. (w przyszłym roku kończą 19 lat).

Lista jest jednak znacznie dłuższa. Przed komisjami mają pojawić się również mężczyźni urodzeni w latach 2003-2007, którzy nie mają jeszcze określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej.

Wezwania mogą otrzymać także osoby, które w poprzednich latach zostały uznane za czasowo niezdolne do służby i zgodnie z przepisami powinny ponownie stanąć przed komisją.

Do kwalifikacji mogą zgłosić się również ochotnicy, którzy ukończyli 18 lat. W określonych przypadkach obowiązek może objąć osoby bez ustalonej kategorii zdolności aż do końca roku, w którym kończą 60 lat.

Wezwania dostaną również kobiety

Kwalifikacja wojskowa nie dotyczy wyłącznie mężczyzn. W 2027 roku przed komisjami mają stawić się także określone grupy kobiet urodzonych w latach 2000-2008.

Chodzi przede wszystkim o kobiety posiadające kwalifikacje przydatne dla wojska oraz kończące w roku szkolnym lub akademickim 2026/2027 naukę na kierunkach lub w zawodach uznawanych za przydatne dla Sił Zbrojnych.

Na liście są m.in. specjalności medyczne, weterynaryjne, psychologiczne, rehabilitacyjne, informatyczne, teleinformatyczne, lotnicze i morskie. Przepisy obejmują również m.in. diagnostykę laboratoryjną, radiologię, nawigację oraz niektóre specjalności związane z tłumaczeniami.

Oznacza to, że wezwanie może dostać np. studentka lub absolwentka określonego kierunku, nawet jeśli wcześniej sama nie zgłaszała się do wojska.

Co będzie się działo przed komisją?

Najważniejszym elementem kwalifikacji jest badanie lekarskie. Na jego podstawie określana zostanie zdolność fizyczna i psychiczna do pełnienia służby wojskowej.

Komisja może przyznać kategorie:

A – zdolny do służby, 

B – czasowo niezdolny, 

D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju z wyjątkami przewidzianymi w przepisach, 

E – trwale i całkowicie niezdolny do służby także w razie mobilizacji i wojny.

Podczas kwalifikacji sprawdzana jest również tożsamość, aktualizowane są dane w ewidencji wojskowej, a osoby objęte procedurą otrzymują informacje dotyczące służby.

Osoba uznana za zdolną do służby, która jednak nie zdecyduje się na jedną z jej form, zostanie przeniesiona do rezerwy.

Kwalifikacja to nie pobór do wojska

Kwalifikacja wojskowa nie oznacza przywrócenia powszechnego obowiązkowego poboru ani automatycznego skierowania na szkolenie wojskowe.

Inną procedurą są powołania rezerwistów na ćwiczenia. W dokumentach dotyczących 2027 r. pojawia się liczba do 200 tys. osób, które mogą zostać powołane na ćwiczenia wojskowe. Jest to jednak maksymalny limit przewidziany na cały rok, a nie liczba osób, które na pewno otrzymają takie wezwania.

Nie należy więc łączyć tej liczby z około 245 tys. osób objętych przyszłoroczną kwalifikacją.

Wezwania nie można zignorować

Choć kwalifikacja nie oznacza wcielenia do wojska, stawienie się przed komisją jest obowiązkiem wezwanej osoby.

Jeżeli ktoś z ważnej przyczyny nie może przyjść w wyznaczonym terminie, powinien poinformować o tym właściwy organ i przedstawić przyczynę nieobecności.

Zignorowanie wezwania bez usprawiedliwienia może mieć poważniejsze konsekwencje. Przepisy przewidują możliwość nałożenia grzywny, a w określonych przypadkach także zarządzenie przymusowego doprowadzenia przez policję.

O ponownej fali takich wiadomości informują w ostatnich dniach polskie serwisy zajmujące się cyberbezpieczeństwem.

Schemat nie jest nowy. Już wcześniej CERT Orange opisywał niemal identyczne oszustwo: SMS miał informować o mandacie za przekroczenie prędkości, a odbiorcy obiecywano nawet 50-procentową „zniżkę”, jeśli zapłaci szybko. Link nie prowadził jednak do oficjalnego serwisu, lecz do strony przygotowanej przez przestępców.

Mała kwota ma uśpić czujność

Wiadomość jest skonstruowana tak, aby odbiorca zareagował szybko. Pojawia się informacja o zaległości, krótkim terminie na zapłatę albo niewielkiej kwocie. Po kliknięciu użytkownik może zostać poproszony o podanie danych karty płatniczej.

To właśnie na tym etapie dochodzi do największego zagrożenia. Fałszywa strona może wyglądać podobnie do oficjalnego serwisu, ale wpisane tam dane trafiają do oszustów. Potem mogą zostać wykorzystane do nieautoryzowanych transakcji.

mObywatel już wcześniej był wykorzystywany przez oszustów

Ministerstwo Cyfryzacji już wcześniej ostrzegało przed SMS-ami podszywającymi się pod mObywatela. Resort wskazywał, że linki w takich wiadomościach mogą prowadzić do fałszywych stron mających wyłudzić dane użytkownika.

Podejrzane SMS-y można zgłaszać do CERT Polska. W aplikacji mObywatel działa także usługa „Bezpiecznie w sieci”, która podpowiada, jak zgłaszać podejrzane wiadomości, strony i próby oszustwa.

Najważniejsza zasada jest prosta: nie klikaj w link z SMS-a o mandacie i nie podawaj danych karty na stronie otwartej z takiej wiadomości. Jeśli masz wątpliwości, sprawdź sprawę samodzielnie w oficjalnej aplikacji lub serwisie, zamiast korzystać z odnośnika przesłanego w wiadomości.